จากนา (และสวน) มาเป็นเมือง

น้ำท่วมขังในเมืองทุกครั้งที่ฝนตกหนัก นอกจากพลเมืองจะไม่ช่วยกันรักษาคูและท่อระบายน้ำให้สะอาดเพื่อให้น้ำไหลสะดวกแล้ว ยังเป็นเรื่องการใช้ที่ดินที่ขาดการวางผังอย่างดีอีกด้วย  และการไม่วางผังอย่างดีมีผลข้างเคียงอื่นๆ อีก เช่น ทุเรียนนนท์ตอนนี้แพงลิบ ฯลฯ​  เรื่องนี้เขียนเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๒๒ ลงพิมพ์ในนิตยสาร สตรีสาร  และรวมพิมพ์เป็นตัวอย่างบทความในหนังสือน้ำหมึกหลากสี ฯ ตอน นักเขียนฝึกหัด เห็นว่ายังใช้ได้อยู่กับสภาพวันนี้ และยังแพร่กระจายไปสู่เมืองหลักในภูมิภาคต่างๆ อีกด้วย จึงนำมาเสนอไว้อีกครั้ง  – นวพร เรืองสกุล 28 พ.ค. 2557 ตอนที่เครื่องบินพร้อมจะร่อนลงสนามบินดอนเมือง ผู้โดยสารมีโอกาสได้เห็นกรุงเทพมหานครทางอากาศถนัดตา ตั้งแต่แม่น้ำเจ้าพระยาที่ทอดคดเคี้ยว คลังน้ำมันแถวคลองเตย ตึกสูงอันเป็นจุดสังเกตถนนสุขุมวิท ย่านบ้านจัดสรรหลังคาบ้านติด ๆ กัน นาน ๆ จะเห็นสีเขียวให้พักหายใจสักหย่อมหนึ่ง เช่น บริเวณวัดและสนามกอล์ฟ ถนนเพชรบุรีตัดใหม่มีอาคารปลูกสร้างประปรายชิดริมทาง ถัดออกไปจะเห็นสีเขียวเป็นพืด แสดงให้เห็นว่าเป็นที่ดินที่ใช้เพื่อการเกษตร ผู้ใหญ่เคยเล่าให้ฟังว่าเขตพระโขนงนั้นเดิมเป็นท้องนา คนสมัยใหม่พอนึกภาพได้จากภาพยนตร์เรื่อง แผลเก่า ซึ่งฉากในเรื่องสมมุติว่าเป็นเรื่องของหนุ่มสาวบ้านนาริมคลองแสนแสบ มองจากท้องฟ้าจะเห็นว่าปัจจุบันนี้ตึกกำลังรุกที่นาให้ถอยร่นออกไป “เป็นเรื่องจริงที่แปลก” เพื่อนนักเศรษฐศาสตร์ผู้หนึ่งปรารภ “เรามีที่ดินทำการเกษตรดี ๆ กลับเอามาถมที่สร้างเป็นเมือง แล้วคนที่จะทำการเกษตรก็ต้องไปหักร้างถางพงทำการเพาะปลูกในที่ที่บุกเบิกใหม่ ซึ่งเนื้อดินอาจไม่เหมาะเท่าของเดิม” เรื่องนี้เป็นเรื่องแปลกที่พอมีเหตุผลอธิบายได้ เมื่อคนเราแรกตั้งถิ่นฐานจะเลือกพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์…

Shanghai 2017:  urban development 

ภาพคราวน้ีเป็นย่านต่างๆ ในเซี่ยงไฮ้ที่พัฒนาขึ้นมาใหม่ โดยการวางแผนอย่างรอบคอบ เป็นย่านที่เกิดขึ้น by design ไม่ได้เกิดแบบจับพลัดจับผลูเกิดขึ้นมาเอง  ได้แก่ การฟื้นฟูย่านเดิมที่มีประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมน่าสนใจ อันเป็นวิถีของเมืองมาแต่เดิม คือย่าน Xin Tian Di ที่เป็นบ้านใหญ่ๆ  และย่าน Tianzifang ที่เป็นชุมชนเดิม แต่ละอันพัฒนาโดยคงบริบทสังคมเดิม ย่านแรกเป็นย่านของดีมีชื่อ ทั้งของจีนสมัยใหม่และสินค้ายี่ห้อระดับโลก รวมทั้งร้านอาหารดังๆ ด้วย ส่วนย่านหลังพัฒนาจากร้านค้าเรือนแถวที่มีทางเดินเล็กๆ แคบๆ ชวนให้นึกถึงตลาดนางเลิ้งอย่างยิ่ง  การปรับปรุงบริเวณเดิมให้มีชีวิตชีวายิ่งขึ้น เช่น ถนน Nanjing ทั้งสาย ส่วนตะวันออก เป็นถนนไว้เดิน ส่วนตะวันตกเป็นถนนกว้างบาทวิถีกว้าง ประดับประดาด้วยดอกไม้สดสวย หน้าอาคารหลายแห่งตั้งประติมากรรมสมัยใหม่น่าสนใจ ถนนทั้งสายเป็นที่ตั้งของร้านสินค้าแบรนด์เนม ส่วนกลางคืนสองข้างถนนประดับไฟและร้านค้าเองก็แข่งกันเล่นสีแสงไฟ สวยเจิดจ้า อีกบริเวณที่ได้รับการปรับปรุงและขยายจนกลายเป็นที่เดินเล่นยอดนิยมคือ the Bund ริมแม่น้ำ (ดูภาพจาก เซี่ยงไฮ้ 2017 ตอน ๑)  ส่วนอีกฝั่งแม่น้ำคือฝั่ง Pudong สวนที่มองมาเห็น the Bund ซึ่งเดิมก็ดูดีอยู่แล้ว กำลังมีการบูรณะปรับปรุงใหญ่ น่าสนใจจะตามไปดูว่าสุดท้ายจะเป็นอย่างไร) การพัฒนาบริเวณขึ้นมาใหม่…

ป่าชายเลน เรื่องเล่าจาก ‘ดวงใจ’

เพื่อนชื่อดวงใจส่งเรื่องนี้มาให้ สนุกดีค่ะ จึงขอเผยแพร่ต่อ วันที่ ๑๔ มกราคม เป็นวันอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ของชาติ และพอดีเป็นวันเสาร์ จึงเป็นวันเด็กแห่งชาติด้วย เป็นโอกาสอันดีสำหรับเรื่องนี้ แม้จะยังไม่ได้ภาพที่ถูกใจจริงๆ มาประกอบเรื่อง นวพร  

บ้านประหยัดพลังงาน

  ประหยัดพลังงาน ประหยัดทรัพยากร   การประหยัดเพื่อลดภาวะการใช้ทรัพยากรธรรมชาติเกินสมควร แจงรายละเอียดได้เป็น ๕ คือ refuse reduce reuse repair และ recycle บ้านฉลาดด้านประหยัดพลังงาน (Smart City) ที่ Shioashiya ในเขต Kyogo ของญี่ปุ่น เป็นตัวอย่างในเชิงปฏิบัติของความคิด ๕ เรื่องนี้   ระบบ ซีโร่ คาร์บอน บ้านประหยัดพลังงาน และหมู่บ้านประหยัดพลังงาน กำลังแพร่หลายในประเทศญี่ปุ่น ทได้ถึงขั้นเป็นบ้านที่ไม่สร้างก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เลย แต่อิงการใช้พลังธรรมชาติของผืนดิน สายลม และแสงแดด คือนำความอุ่นจากผืนดินในฤดูหนาวมาใช้ ได้ลมเย็นจากใต้บ้านมาใช้ในฤดูร้อน พร้อมระบบระบายอากาศ และระบบฉนวนกันความร้อนความเย็นจากลมฟ้าอากาศ เป็นการกลับไปหาภูมิปัญญาดั้งเดิมของบรรพบุรุษด้วยการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาควบคุมให้เราอยู่สบายในหลายๆ สภาพอากาศ บรรพบุรุษไทยสร้างบ้านกันฝนและแดดด้วยหลังคาเอียงลาดเป็นมุมแหลม ใต้ถุนสูงได้ลมเย็น และสูงพอรับน้ำท่วมในหน้าน้ำ เพียงแต่เราคนสมัยใหม่ทิ้งวิธีการเดิมไปจนหมด เวลานี้เราอยู่ห้องในคอนโดมิเนียมที่ส่วนมากต้องติดแอร์และเปิดไฟฟ้าทั้งวันทั้งคืน จนลืมไปว่าถ้าปล่อยให้ลมมีทางผ่านเข้าออกทะลุบ้าน แท้จริงแล้วอากาศในกรุงเทพเย็นสบายพอประมาณ เมื่อญี่ปุ่นประสบพิบัติภัยจากแผ่นดินไหวในปี พ.ศ. ๒๕๕๔ จากบ้านที่ใช่้พลังงานธรรมชาติอย่างมีประสิทธิภาพ แนวคิดก็ก้าวไปอีกขั้นหนึ่งคือ บ้านควรมีระบบสำรองไฟเพื่อใช้ยามฉุกเฉินด้วย…

หาเงินจากขยะ

การแยกขยะ และการจัดการกับขยะ เป็นการประหยัดการใช้ทรัพยากรได้อย่างหนึ่ง งานด้านการแยกขยะของมูลนิธิฉือจี้ที่ไต้หวัน ปะป้ายบอกหลักการในการลดขยะ ๕ ข้อ คือ refuse, reduce, reuse, repair, recycle บอกให้อ่านแล้วก็ลงมือทำให้ดู ด้วยแก้วน้ำพลาสติก มีฝาเปิด ๑ แก้ว ที่ฉือจี้มอบให้ในวันแรกของการเดินทาง ทุกคนได้ทำ ๔ ข้อ ใน ๕ ข้อ คือ recycle ถ้วยพลาสติกใบนั้น ทำมาจากวัสดุรีไซเคิล refuse ปฏิเสธไม่กินน้ำจากขวด ลดปริมาณขยะ reduce ใช้ขวดน้ำน้อยลง ลดปริมาณขยะ reuse ใช้แก้วน้ำที่ถือติดตัว ใช้แล้วใช้อีกได้ งานของมูลนิธิฉือจี้เป็นงานที่ทำด้วยจิตอาสา เหล่าอาสาสมัครแยกขยะอย่างละเอียด นำส่งหรือขายเป็นวัสดุไปรีไซเคิล หรือผลิตสินค้าใหม่ออกมา เช่น เป็นเสื้อผ้าเพื่อขาย เป็นผ้าห่มนอนเพื่อบริจาคให้ผู้ประสบอุบัติภัยทั่วโลก นอกจากลงมือทำแล้ว ยังรณรงค์สร้างความตื่นรู้ด้านการไม่สร้างขยะ เพื่อรักษาโลกใบนี้ไว้ เช่น ให้ข้อมูลว่า ขวดน้ำพลาสติก ๗ ขวด ได้พลาสติกไปทำเส้นใย แล้วทอใหม่ได้เป็นเสื้อโปโล…

การแยกขยะ

การแยกขยะ เมื่อซื้อสินค้ามา ก็มักมีขยะติดไม้ติดมือมาด้วย เช่น บรรจุภัณฑ์ ส่วนของใช้แล้วที่มีอยู่เดิมก็ต้องการทิ้งเพื่อใช้ของใหม่ ซึ่งก็คือขยะอีกอย่างหนึ่งนั่นเอง การแยกขยะเลือกได้ว่าจะแยกตรงจุดไหน การแยก ณ จุดเริ่มทิ้งเป็นการแยกที่มีประสิทธิภาพที่สุด ทุ่นแรงและทุ่นความเหนื่อยยากในการแยกขยะ และช่วยทำให้งานสกปรกกลายเป็นงานสะอาดได้ ยิ่งตอนเริ่มทิ้งแยกละเอียดเท่าไรก็ยิ่งดีมากขึ้นเท่านั้น แต่วิธีการนี้ต้องการองค์กรบริหารท้องถิ่นผู้เห็นการไกล และผู้ทิ้งขยะที่มีความรู้ ใส่ใจจริง และเต็มใจร่วมมือ ที่อพาร์ตเม้นท์ให้เช่าในเมืองเล็กๆ ริมทะเลสาบโคโมของอิตาลี เจ้าของวางกระดาษระบุวิธีการแยกขยะและวันเวลานัดเก็บขยะขององค์การบริหารเมืองไว้ให้ผู้มาพักทุกคน ขยะแต่ละอย่างใส่ถุงแยกสี ในวันที่นัดเก็บขยะบรรจุถุงสีม่วงลาเวนเดอร์ เช้าวันนั้นจะเห็นถุงสีลาเวนเดอร์วางเรียงรายอยู่หน้าบ้าน หลังเที่ยงถุงก็หายไปหมด ดังนี้เป็นต้น ส่วนขยะบางอย่างที่รอได้ และไม่ใช่ขยะที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน เช่น เสื้อผ้าใช้แล้ว เขาไม่มารับ แต่ให้นำไปใส่ถังขยะหน้าที่ทำการของเมือง ในแต่ละเมืองที่ตั้งอยู่ในบริเวณเทือกเขาแอลป์ส และทะเลสาบโคโม จะเห็นศูนย์รวมขยะ ณ ลานที่ทำการเมืองหรือบริเวณใกล้เคียง เป็นถังขยะแยกประเภทขนาดใหญ่ ออกแบบสวยงาม ตั้งในที่เปิดเผย และไม่เห็นวี่แววของสิ่งที่เหม็นๆ เลอะๆ แบบกองขยะบ้านเรา ไม่ได้ตามไปดูต่อไปว่า ขยะที่เก็บแล้วนำไปจัดการอย่างไรต่อไป แต่การจัดเก็บขยะอย่างเรียบร้อยก็ทำให้เมืองดูสะอาดตาอย่างมาก ในเมืองไทยเรานั้น ทุกวันนี้เราแยกขณะ ณ จุดทิ้งรวมกอง ส่วนการจัดการขยะในชนบทกระทั่งในเมืองใหญ่อย่างเชียงใหม่ ของไทยเรา การเผาขยะยังเป็นวิถีปกติของการจัดการให้ขยะหมดไป สิ่งที่เผามีทั้งกิ่งไม้ ขยะจากพลาสติกฯลฯ…