เที่ยวไปเรื่อย

ขณะนี้กำลังเขียนเรื่องเที่ยว เนื่องจากผู้ร่วมทางอีก ๒ คน (หรือ ๓ คนในบางโอกาส) ต่างก็มีประสบการณ์และอาชีพที่แตกต่างกัน ต่างคนต่างก็มีมุมมองจากสิ่งเดียวกันที่ไม่เหมือนกัน  ทำให้ “เห็น” และ “ได้ยิน” อะไรๆ ที่แปลกไปจากการดูคนเดียว คิดคนเดียว จึงคิดว่าเขียนมาแบ่งปันกัน จะได้ประโยชน์จุดประกายความคิดให้ผู้อ่านได้ด้วย ตั้งแต่เรื่อง 4.0 เรื่อง lifestyle คนรุ่นใหม่ ไปจนถึงเรื่องการพัฒนาใช้ประโยชน์จากอาคารเก่า เป็นต้น รวมๆ กันอยู่ใน blog ชื่อ history boxes https://historyboxes.wordpress.com/about/ เรื่องชุดนี้อยู่ใน history boxes ที่ใช้ครั้งแรกเพื่อบันทึกเหตุการณ์ใหญ่ของประเทศไทยตลอดหนึ่งปี (๑๓ ตุลาคม ๒๕๕๙ -​๒๕๖๐ ที่ราษฎรไทยหม่นหมอง และผืนแผ่นดินไทยระบายด้วยสีดำ category ใหม่ ชื่อ “เที่ยวไปเรื่อย” https://historyboxes.wordpress.com/category/%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%A7%E0%B9%84%E0%B8%9B%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A2/ หัวเรื่องนี้มีที่มา วันหนึ่งนั่ง grab car หนุ่มผู้ขับมีข้อสังเกตว่า “คุณป้าเก่งครับ ใช้แอ็พเรียกรถก็เป็น คุณแม่ผมไม่ยอมใช้…

Buddhist Art Exhibition, 2018

ผู้ที่มีโอกาสไปเยือนเชียงใหม่ ขอแนะนำให้แวะไปชมงานนิทรรศการที่หอศิลป์ของมหาวิทยาลัย ไปไม่ยากและมีงานแสดงสม่ำเสมอ คราวนี้ชมงานวิทยานิพนธ์ ก่อนจบการศึกษาของนิสิตนักศึกษามหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาล้ย อันเป็นมหาวิทยาลัยสงฆ์ ที่มีการจัดการเรียนการสอนด้านศิลปะมา ๖ ปีแล้ว  ผลงานน่าสนใจ ดังที่ขอนำมาเสนอเป็นตัวอย่างรวม ๓ ภาพ ด้านศรัทธาอันเป็นกุศลมูลจิต ด้านโมหะกิเลสอันเป็นอกุศลมูลจิต  และภาพใหญ่ของโลก  

นักเทษ – ขันที สมัยกรุงศรีอยุธยา

มีการเสวนาเรื่อง “นักเทษขันทีและชาวเปอร์เซียในประวัติศาสตร์ไทยสมัยกรุงศรีอยุธยา” ที่ห้องประชุมของสำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย (สกว.) เมื่อ ๑๔ พฤษภาคม ๒๕๖๑ โดย ดร.​วินัย พงศ์ศรีเพียร และ ดร. ธีรวัต​ ณ ป้อมเพชร เก็บความจากบทความของ ดร. วินัยฯ ทำให้ได้ความรู้ว่า  กะเทย ขันที นักเทษ บัณเฑาะก์ มีความหมายถึงคนผิดเพศ ที่มีความหมายย่อยต่างกันไปบ้าง เช่น อาจจะเป็นคนประพฤติผิดเพศ หรือเป็นคนสองเพศโดยกำเนิด หรือเป็นพวกที่ถูกทำหรือสมัครใจถูกตอน หรือหมายถึงทุกอย่างที่กล่าวมานั้น  แล้วแต่คำจำกัดความในแต่ละสังคม แต่ละตำราที่ยกมาอ้างอิง การถูกตอนมีเหตุผลหลายประการ เช่น ถูกบังคับตอน ตัวอย่างเช่น จับชายเชลยศึก หรือคนต่างเผ่าพันธุ์มาตอน แล้วให้ไปเป็นข้าช่วงใช้ของฝ่ายใน การถูกตัด “สมบัติ” แห่งความเป็นชายออกไป  ทำให้เสียเกียรติยศ ต้องอับอายเหมือนตายทั้งเป็น ตอนโดยความสมัครใจ เพราะหวังจะหนีจากความยากจนและได้ความสุขสบายจากในวัง ซึ่งขันทีบางคนได้รับ (ตัวอย่างจากจีน) หรือด้วยศรัทธาจะอุทิศตนเพื่อรักษาพรหมจรรย์หรือเพื่อรับใช้พระเจ้า เช่นเป็นนักร้องประสานเสียงในโบสถ์ (ตัวอย่างจากอิตาลี)  ขันทีในราชสำนักต่างๆ มีหลายเชื้อชาติ เช่นคนผิวดำจากอัฟริกาในอาณาจักรออตโตมาน ในเมืองจีนนอกจากคนจีนและเชลยศึกแล้ว ยังมีขันทีที่ได้รับเป็นบรรณาการจากรัฐบรรณาการที่ถือทำเนียมจีน เช่น…

สถาบัน (อมร) รัตนโกสินทร์ ที่จุฬา ?

  “โบราณคดีกู้ภัย” เป็นคำที่ ผศ. ดร. กรรณิการ์ สุธีรัตนาภิรมย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร กล่าวถึงการเก็บกู้ข้อมูลและหลักฐานทางโบราณคดีในเขตกรุงเทพ-ธนบุรี ที่ต้องทำอย่างเร่งรีบก่อนหรือระหว่างก่อสร้างอาคารใหม่  (คำนำของหนังสือเรื่อง ก่อร่างสร้างเมือง จากชุมชนบางกอกสู่กรุงรัตนโกสินทร์ ข้อมูลใหม่จากหลักฐานทางโบราณคดี  การสร้างอาคารสูงต้องขุดดินลึกลงไปเพื่อทำฐานราก ทรากส่ิงปลูกสร้างโบราณที่อาจจะยังหลงเหลืออยู่ ที่ไหนจะรอดพ้นเครื่องขุด ที่ขุดลึกลงไปขนาดนั้นได้ และนี่จะเป็นการสาบสูญของหลักฐานเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานของคนในบริเวณกรุงเทพฯ   การบันทึกภาพเพื่อทำประวัติศาสตร์จากคำบอกเล่าและตั้งถิ่นฐานคนในพื้นที่ชุมชนป้อมมหากาฬ เมื่อ ๒๖ เมษายน ๒๕๖๑ เป็นการทำงานของทีมงานจากราชบัณฑิตยสภา ในช่วงที่กำลังรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างในชุมชนตามคำสั่งของ กทม.  ตามที่มติชนรายวันรายงานข่าว  สิ่งที่จะรื้อถอนไปรวมบ้านทรงปั้นหยา ที่สร้างก่อน พ.ศ. 2499 และเป็นหนึ่งใน 18 หลังที่สมาคมสถาปนิกสยามเคยเสนอให้ กทม. อนุรักษ์   สองเรื่องนี้ทำให้หวนคิดไปถึงข้อเสนอของอาจารย์ ๒ ท่านจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่เคยได้รับฟังมา และเห็นด้วยเต็มร้อย ข้อเสนอ ที่ ๑  เสนอให้ จุฬาฯ ตั้ง สถาบันรัตนโกสินทร์ ขึ้นใน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เนื่องในโอกาสที่ จุฬาฯ อายุครบ ๑๐๐ ปี  ซึ่งจะเป็นของขวัญแก่สังคมไทย เพื่อการศึกษาทางด้านประวัติศาสตร์…

เครื่องบิน และอาคารผู้โดยสาร (โดฮาถึงเท็กซัส)

https://www.matichonweekly.com/special-report/article_49183 เขียนเรื่องความขลุกขลักในการเดินทางไปสหรัฐอเมริกา  มติชนสุดสัปดาห์ ลงให้เมื่อสิงหาคม 2560 เป็นส่วนหนึ่งของการเดินทางไปงานคืนสู่เหย้าของสถาบันอุดมศึกษาที่เคยเรียนมาครั้งกระโน้น ส่วนหนึ่งของการเดินทางอันยาวนานจากกรุงเทพฯ ไปวอชิงตัน ดี.ซี แล้วจบลงที่เท็กซัส   ทำให้ได้ “ใช้ชีวิต” ในอาคารผู้โดยสารนานกว่าที่เคย  ทั้งรอต่อเครื่อง ๘ ชั่วโมง และเครื่องบินเปลี่ยนเครื่องเปลี่ยนเวลาเพราะสภาพอากาศไม่แน่นอนอีกครั้งหนึ่ง  จึงขอนำภาพสนามบินที่ไปนั่งๆ นอนๆ  รอเวลา มาให้ชม ในคราวนี้ ครื่องบินชั้นธุรกิจ  มีเลาจน์เครื่องดื่มและของว่างลอยฟ้า เก้าอี้นอนสบาย อาหารอร่อย พนักงานสุภาพ มีคนไทยเป็นพนักงานบนเครื่องด้วย สนามบินโดฮา น่าสังเกตว่าผู้โดยสารจากอินเดียและประเทศโดยรอบ มักสูงอายุ หรือรูปร่างใหญ่โต ใช้บริการรถเข็นกันนับได้เกิน ๑๐ คนจากเครื่องลำเดียว  ได้เห็นพนักงานต่างชาติมากมาย เช่น จากเนปาล เป็นต้น การทำงานบริการมีเครื่องทุ่นแรงประกอบ ที่สะดุดตาคือเครื่องทำความสะอาดบันไดเลื่อน ไม่เคยเห็นแบบนี้ที่เมืองไทย สงสัยว่าไม่มีหรือไม่ก็ทำตอนที่ว่างผู้โดยสาร   ได้เห็นการตกแต่งภายในที่เน้นดีไซน์  ได้ใช้บริการช่วงรอเปลี่ยนเครื่องซึ่งมีที่ให้นอนพักเป็นสัดเป็นส่วน มีห้องอาบน้ำ ห้องรับประทานอาหารพร้อมอาหารนานาชาติ และบาร์เครื่องดื่ม ร้านค้าให้เดินช้อปปิ้งประมาณเดียวกับศูนย์การค้าในเมืองใหญ่ สนามบินที่วอชิงตัน ดี.ซี. เป็นสนามบินเล็ก และเป็นอาคารเก่าที่ปรับปรุงใหม่ สะดวกสบาย และมีคุณภาพ ทั้งอาหารและสินค้าที่ขาย…

จาก “จินดามณี” ถึง “แบบเรียนเร็วใหม่”

ใครเคยเปิดอ่านหนังสือจินดามณีบ้าง  ดิฉันคนหนึ่งละที่ไม่เคยอ่าน เคยแต่ได้ยินชื่อนี้ตอนเรียนวิชาประวัติวรรณคดีสมัยอยู่โรงเรียนเตรียมอุดมฯ ได้เห็นจินดามณี  ฉบับสมเด็จพระเจ้าบรมโกศ ทั้งเล่มในไลน์ ตอนแรกก็  “เห็น” แต่ปก ไม่ได้คิดจะเปิดอ่าน  แต่เมื่อถามตัวเองว่า แล้วเราจะไม่ดูให้รู้สักหน่อยหรือว่า จินดามณี สอนภาษาไทยประการใดแน่  จึงลงมือเปิดอ่าน และความ “รู้” ก็เพิ่มขึ้น จินดามณี ว่าพระโหราธิบดีแต่ง ครั้งแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์ มหาราช “เล่ม 1 เป็นแบบเรียนหนังสือไทย ตั้งแต่เริ่มหัดอ่านจนถึงหัดเรียนรู้วรรณคดีและอักษรศาสตร์ไทยชั้นสูง กล่าวกันว่า เคยใช้เป็นตำราเรียนมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ตอนรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช”  นี้เป็นคำนำของกรมศิลปากร เมื่อปี 2504 หนังสือจินดามณี ให้อักษรศัพท์ ทั้งคำแปล คำที่มีความหมายเหมือนๆ กัน  และคำที่มีเสียงพ้องกัน (ยกตัวอย่างเช่น พระบาท บาตร บาศ เงินบาท บาด อุบาทว์ นิบาต) ให้ตัวอย่างคำที่ใช้ ส ศ ษ ไม้ม้วน ไม้มลาย ฯลฯ  แต่ละยุคสมัยมีวิธีท่องคำที่ใช้ ไม้ม้วน…

ศิลป์ สร้างคน … คน … สร้างชาติ

ในวันนี้ที่ฉันเดินทางมาสิงคโปร์เพื่อเรียนรู้แลกเปลี่ยนแนวทางการสร้างชาติด้วยการพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี  สิ่งที่ฉันได้มานอกพื้นที่และเวลาการทำงาน กลับเป็นอีกด้านหนึ่งของเหรียญ คือ “การสร้างชาติด้วยศิลปะและวัฒนธรรม”​ …   บ่ายต้นๆหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจ ทีมนักวิทยาศาสตร์หัวซีกซ้าย 4 คนตัดสินใจว่า จะใช้เวลาครึ่งวันที่เหลือก่อนเดินทางกลับประเทศไทย กับ National Gallery Singapore  เพื่อฝึกฝนสมองซีกขวาเสียหน่อย ชื่อ Gallery นี้ผุดขึ้นมาในสมอง ด้วยที่ว่าเมื่อสองปีก่อนที่มาสิงโปร์นั้น ที่นี่เป็นสถานที่ที่คนสิงคโปร์แนะนำว่าไม่ควรพลาด  ด้วยรางวัลการันตีมากมาย   ถ้าได้อ่านโบรชัวร์ และสื่อต่างๆที่เกี่ยวข้อง จะพบว่า การสร้างและการวางบทบาทของ National Gallery Singapore นั้น  ตัว Gallery ไม่ใช่แค่ที่เก็บงานศิลปะ แต่มีกระบวนการที่แยบยลในการนำศิลปะในการสร้างความเป็นชาติ เพื่อตอบแผนกลยุทธ์ Arts and Culture Strategic Review (ACSR) ที่วางแผนยาวถึงปี 2025  ของกระรวงวัฒนธรรม ชุมชน และเยาวชน ของสิงคโปร์  หรือที่เรียกว่า MCCY: Ministry of Culture, Community…