สถาบัน (อมร) รัตนโกสินทร์ ที่จุฬา ?

  “โบราณคดีกู้ภัย” เป็นคำที่ ผศ. ดร. กรรณิการ์ สุธีรัตนาภิรมย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร กล่าวถึงการเก็บกู้ข้อมูลและหลักฐานทางโบราณคดีในเขตกรุงเทพ-ธนบุรี ที่ต้องทำอย่างเร่งรีบก่อนหรือระหว่างก่อสร้างอาคารใหม่  (คำนำของหนังสือเรื่อง ก่อร่างสร้างเมือง จากชุมชนบางกอกสู่กรุงรัตนโกสินทร์ ข้อมูลใหม่จากหลักฐานทางโบราณคดี  การสร้างอาคารสูงต้องขุดดินลึกลงไปเพื่อทำฐานราก ทรากส่ิงปลูกสร้างโบราณที่อาจจะยังหลงเหลืออยู่ ที่ไหนจะรอดพ้นเครื่องขุด ที่ขุดลึกลงไปขนาดนั้นได้ และนี่จะเป็นการสาบสูญของหลักฐานเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานของคนในบริเวณกรุงเทพฯ   การบันทึกภาพเพื่อทำประวัติศาสตร์จากคำบอกเล่าและตั้งถิ่นฐานคนในพื้นที่ชุมชนป้อมมหากาฬ เมื่อ ๒๖ เมษายน ๒๕๖๑ เป็นการทำงานของทีมงานจากราชบัณฑิตยสภา ในช่วงที่กำลังรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างในชุมชนตามคำสั่งของ กทม.  ตามที่มติชนรายวันรายงานข่าว  สิ่งที่จะรื้อถอนไปรวมบ้านทรงปั้นหยา ที่สร้างก่อน พ.ศ. 2499 และเป็นหนึ่งใน 18 หลังที่สมาคมสถาปนิกสยามเคยเสนอให้ กทม. อนุรักษ์   สองเรื่องนี้ทำให้หวนคิดไปถึงข้อเสนอของอาจารย์ ๒ ท่านจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่เคยได้รับฟังมา และเห็นด้วยเต็มร้อย ข้อเสนอ ที่ ๑  เสนอให้ จุฬาฯ ตั้ง สถาบันรัตนโกสินทร์ ขึ้นใน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เนื่องในโอกาสที่ จุฬาฯ อายุครบ ๑๐๐ ปี  ซึ่งจะเป็นของขวัญแก่สังคมไทย เพื่อการศึกษาทางด้านประวัติศาสตร์…

ศิลป์ สร้างคน … คน … สร้างชาติ

ในวันนี้ที่ฉันเดินทางมาสิงคโปร์เพื่อเรียนรู้แลกเปลี่ยนแนวทางการสร้างชาติด้วยการพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี  สิ่งที่ฉันได้มานอกพื้นที่และเวลาการทำงาน กลับเป็นอีกด้านหนึ่งของเหรียญ คือ “การสร้างชาติด้วยศิลปะและวัฒนธรรม”​ …   บ่ายต้นๆหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจ ทีมนักวิทยาศาสตร์หัวซีกซ้าย 4 คนตัดสินใจว่า จะใช้เวลาครึ่งวันที่เหลือก่อนเดินทางกลับประเทศไทย กับ National Gallery Singapore  เพื่อฝึกฝนสมองซีกขวาเสียหน่อย ชื่อ Gallery นี้ผุดขึ้นมาในสมอง ด้วยที่ว่าเมื่อสองปีก่อนที่มาสิงโปร์นั้น ที่นี่เป็นสถานที่ที่คนสิงคโปร์แนะนำว่าไม่ควรพลาด  ด้วยรางวัลการันตีมากมาย   ถ้าได้อ่านโบรชัวร์ และสื่อต่างๆที่เกี่ยวข้อง จะพบว่า การสร้างและการวางบทบาทของ National Gallery Singapore นั้น  ตัว Gallery ไม่ใช่แค่ที่เก็บงานศิลปะ แต่มีกระบวนการที่แยบยลในการนำศิลปะในการสร้างความเป็นชาติ เพื่อตอบแผนกลยุทธ์ Arts and Culture Strategic Review (ACSR) ที่วางแผนยาวถึงปี 2025  ของกระรวงวัฒนธรรม ชุมชน และเยาวชน ของสิงคโปร์  หรือที่เรียกว่า MCCY: Ministry of Culture, Community…

“ออเจ้า” กับบูรณาการแห่งศาสตร์และศิลป์

กระแสการปิดคณะหรือลดความสำคัญของภาควิชาปรัชญา และคณะอักษรศาสตร์ /มนุษย์ศาสตร์ ในสถาบันอุดมศึกษาชั้นนำ กำลังระบาดไปทั่ว ด้วยเหตุผลคล้ายๆ กันคือ  ๑. เป็นคณะ “ไม่ทำเงินให้มหาวิทยาลัย” “คนไม่สนใจเรียน” (เพราะจบแล้วไม่ได้เงินเดือนงามๆ) หรือ “โปรแกรมนานาชาติไม่ดี” (ก็คนที่อยากเรียนภาษาเขาเลือกไปประเทศเจ้าของภาษาได้อยู่แล้ว)  ๒. สายมนุษย์ศาสตร์ (Arts หรือ Humanities) มีผลงานวิจัยน้อย (อาจารย์ไม่ทำงานหรือไร) โดยไม่ได้ดูว่า การใช้วิธี “หารยาว” ภาระงานวิจัย ปริมาณนักศึกษาปริญญาโท ปริญญาเอก ไปให้ทุกคณะเท่าๆ กัน เป็นการลดทอนเวลาทำงานวิจัยของสายนี้ ทั้งหมดนี้บ่งชี้ว่าสายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ครอบครองการกำหนดนโยบาย ส่วนสายมนุษย์ศาสตร์ก็อ่อนแอ ไม่สามารถชึ้แจงแสดงให้เห็นความแตกต่างของศาสตร์ของตนให้ผู้อื่นเข้าใจได้ กระแสละครเรื่องบุพเพสันนิวาส ที่ออกอากาศทางโทรทัศน์ช่อง ๓ คงบอกชัดแล้วว่า ๑. ละคร “ดี” มีคนดู  คนดูโทรทัศน์อยู่ตรงนั้น แต่เขาไม่ติดตามถ้าเรื่องไม่น่าสนใจ   ๒. เรื่องศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี ประวัติศาสตร์ สร้างงานสร้างเงินได้ และได้มากเสียด้วย ๓. กระแสนิยมไทยเกิดขึ้นได้เมื่อเหตุการณ์…

CU 101: สหสาขาในงานออกแบบและการใช้งาน

คิดถึงศักยภาพอันมหาศาลของจุฬาฯ ที่ยังไม่ได้นำมาใช้อย่างสอดประสานเป็นงานเนื้อเดียวกัน เพื่อสร้างสังคมและสิ่งแวดล้อมที่ดีกว่า โดยเฉพาะอย่างย่ิงเมื่องานออกแบบกับการใช้งานดูจะไปกันคนละทิศทางอย่างน่าเสียดาย การทำงานที่จะรักษาหลักการแรกเริ่มไว้ให้ได้ ต้องการใจที่เทให้กับเป้าประสงค์และอุดมคติเดียวกัน พร้อมด้วยความสามารถที่เสมอกัน  อาคารที่สถาปนิกออกแบบ วิศวกรสร้าง ต่อจากนั้นต้องการนักกิจกรรม นักบริหาร นักการตลาด ฝ่ายซ่อมบำรุง หลากหลายสาขาเพื่อร่วมกันคิดสร้างชีวิตและความยั่งยืนให้กับสิ่งปลูกสร้างทุกอัน โดยแต่ละฝ่ายที่ทำงานต้องก้าวพ้นจากการติดกรอบแห่งวิชาเฉพาะเพื่อก้าวสู่ความสมบูรณ์ในทุกด้าน จากสยามวัน จามฯ สแควร์ ถึงอุทยาน ๑๐๐ ปี เราจะทำอะไรให้ดีกว่านี้ได้อีกบ้าง  ๑. ต้นไม้ สยามวัน (สยามสแควร์วัน) อาคารนี้ต้องการทำสวน ปลูกผัก บนหลังคาตึกเพื่อสร้างทางเลือกในการใช้พื้นที่โล่งแจ้งกลางแดดเปรี้ยงเพื่อสร้างสีเขียว ความเย็น และความพอเพียง แต่ระยะหลังนี้พื้นที่ค่อนข้างรกร้าง ดูเหมือนว่าอุดมคติของผู้อนุมัติแบบและผู้ออกแบบ ไม่ได้รับการสานต่อจากผู้บริหารอาคาร และคณะต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เรื่องนี้ขอสรุปว่าเป็นปัญหาเรื่องการบริหารจัดการ การกำหนดหน่วยงานผู้รับผิดชอบและการกำหนด KPI ให้สอดคล้องกับนโยบาย ตัวอาคารนั้นเล่า ตั้งใจให้เป็นศูนย์การค้ากลางแจ้งแบบสยามสแควร์เดิม ถ้ามีฝนตกก็มีวิธีกันฝนเฉพาะกิจ แต่แล้วตอนนี้กลับเต็มไปด้วยสิ่งมุงบังแบบถาวร  สถาปนิกออกแบบ กับสถาปนิกคุมงาน ว่ากันไปคนละทาง จนลืมหลักการเดิม พื้นที่กลางอาคาร ที่แบบเบื้องต้นจะมีต้นไม้ขึ้นทั่วไป เป็นไม้เลื้อย ไม้ต้นที่ดูแลง่าย  แต่ตอนออกแบบเน้นเสาสีสวยๆ ซึ่งน่าจะยากต่อการบำรุงรักษาต้นไม้  เพียงปีเดียวจาก…

80 ปี เตรียมอุดมศึกษา 

เป็นศิษย์โรงเรียนเตรียมฯ เนิ่นนานมาแล้ว ระหว่างที่เรียนแต่ละรุ่นก็ช่วยกันทำชื่อเสียงให้โรงเรียน  เมื่อเรียนจบมาแล้ว แต่ละรุ่นก็ได้มีโอกาสช่วยงานของสมาคมศิษย์เก่าเตรียมอุดม  นับจากรุ่น ๒๓ เป็นต้นมา ที่ได้เปลี่ยนข้อบังคับของสมาคมให้นายกสมาคมมีวาระเพียงปีเดียว เพื่อให้นักเรียนเตรียมทุกรุ่นได้มีโอกาสเป็นนายกสมาคมกันทุกรุ่น  แม้ว่าครั้งที่เปลี่ยนข้อบังคับจะมีผู้แย้งว่า อาจจะทำให้งานไม่ราบรื่นเพราะไม่มีเวลาเตรียมตัว เตรียมเรียนรู้งาน แต่รุ่น ๒๓ ก็แก้ปัญหานี้ลุล่วงไปได้ด้วยดี คือให้รุ่นต่อไปเสนอตัวผู้ที่จะรับตำแหน่งต่างๆ ตั้งแต่นายกสมาคมปีต่อไปไล่เรื่อยมาจนถึงเหรัญญิก ฯลฯ มาเป็นรองในปีนั้น เพื่อพร้อมรับงานในปีต่อไป เป็นการส่งไม้ต่อแบบวิ่งผลัด 100 เมตร ไม่มีการวางไม้ แต่วิ่งขนานกันไประหว่างที่ส่งไม้ – รับไม้  และมีรุ่นน้องๆ ลึกลงไปอีกตามความสนใจและสมัครใจ  วิธีการนี้ทำให้ทุกรุ่นไม่ต้องแข่งกันแย่งตำแหน่ง แต่ร่วมกันทำงานและถ้าจะแข่งกันก็คือกรรมการทุกรุ่นแข่งกันทำงานดีๆ ให้โรงเรียนเตรียมและศิษย์เก่าในปีที่ตนรับหน้าที่ ความกลมเกลียวระหว่างรุ่นยังมีผลพลอยได้ที่สำคัญคือรุ่นต่อๆ มาทุกรุ่นจัดงานรวมรุ่นกันได้ เพราะมีเป้าหมายหนึ่งอยู่ในงานด้วยคือการคัดคนมารับช่วงในปีที่รุ่นของตนจะเป็นนายกสมาคม และตำแหน่งอื่นๆ ประจำปี ปี 2561 โรงเรียนเตรียมอายุ 80 ปี งานคืนสู่เหย้าจัดวันที่ 2 กุมภาพันธ์ ในโอกาสนี้ขอย้อนความหลังบางประการที่ศิษย์เก่าคนนี้เคยอยากทำในเชิงวิชาการและในด้าน soft side (คือไม่ใช่การหาทุนเพื่อสร้างอาคาร) 1. มีโครงการให้ศิษย์เก่าที่มีประสบการณ์ด้านการสอน หรือความรู้เฉพาะทางต่างๆ ได้ช่วนสอนในชั้นเรียน เป็นการเสริมกำลังของครู 2. โรงเรียนเตรียมมีโครงการนักเรียนช้างเผือก…

มาตรา ๔๔ กับอุดมศึกษาไทย

ภาพถ่ายแถวลาดกระบัง ได้มาทางไลน์ เมื่อฤดูดอกไม้บาน ปี ๒๕๕๙   “ราชกิจจาฯ เผยแพร่คำสั่งหน.คสช.ที่ 29/2560 ให้ต่างชาติเปิดมหาวิทยาลัยในเขตเศรษฐกิจพิเศษ รองรับศูนย์กลางการศึกษาภูมิภาคอาเซียน เน้นสาขาขาดแคลน ระบุ ตั้ง“บอร์ดคพอต.”พิจารณามี“รมว.ศธ.”นั่งประธาน กรรมการมาจาก“ปลัดคลัง-ปลัดอุดฯ-ปลัดวิทย์ฯ-เลขาสภาพัฒน์-เลขาฯบีโอไอ-ประธานสภาอุดฯ-ประธานทปอ.-นายกสมาคมอุดมฯ”ขณะที่ผู้ทรงคุณวุฒิ 3 คนให้อำนาจ “รมว.ศธ.”แต่งตั้ง ส่วนเลขาธิการ กกอ. ทำหน้าที่เลขานุการ มี สกอ.เป็นฝ่ายธุรการ มีผลตั้งแต่ 26 พ.ค.60” กรุงเทพธุรกิจ   ทำไมต้องมาตรา 44 นพ.ธีระเกียรติ ให้เหตุผลไว้ว่า “ที่เสนอให้ใช้ ม.44 นั้น หากใช้หลักเกณฑ์ปกติตามที่ สกอ.กำหนด กว่าจะจดทะเบียนหาหุ้นส่วน ที่เป็นคนไทยก็จะไม่ทันการณ์”  คม ชัด ลึก 16 พ.ค. 2560 โดยส่วนตัว ดิฉันไม่ชอบการใช้ มาตรา 44 พร่ำเพรื่อ เพราะ (๑) สร้างอำนาจที่ไม่พึงปรารถนาและผู้ใช้อาจเพลิดเพลินในอำนาจจนเกินขอบเขตได้ (๒) ทำให้ข้าราชการและองคาพยพที่เกี่ยวข้อง “เกียร์ว่าง”…

กระทรวงอุดมศึกษาแกัปัญหาอุดมศึกษาไทยได้จริงหรือ

  เรื่องของกระทรวงอุดมศึกษาเป็นหัวข้อการสัมมนาที่หลายสถาบันจัดขึ้นในเดือนกันยายน – ตุลาคม  ที่ได้รับฟังมาคือ (๑) กฎหมาย“ยังอยู่ระหว่างร่าง” จึงเท่ากับเป็นการเล่าสู่กันฟังและวิจารณ์ร่างกฎหมาย เรื่องกระทรวงอุดมศึกษาจะทำหน้าที่อะไร หน้าตาเป็นอย่างไร  (๒) ได้ยินความเป็นห่วงกังวลของผู้บริหารและกรรมการบางมหาวิทยาลัยที่มีพันธกิจแตกต่างกันว่า แล้วสถาบันของตนจะเป็นอย่างไรต่อไป กระทั่งมหาวิทยาลัยในกำกับก็เริ่มมึนงงว่า หรือว่านี่จะเป็นก้าวกลับไปอยู่ในระบบราชการส่วนกลางเต็มรูปแบบอีก แม้ว่าในเวลานี้จะมีสถานะเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับก็ตาม และ (๓) กระทรวงนี้อาจจะเป็นกระทรวงอุดมศึกษาพ่วงด้วยวิจัยและนวัตกรรม แต่ พรบ. จัดตั้งส่วนราชการใหม่ไม่ได้มาลำพัง ยังมีพระราชบัญญัติอื่นที่เกี่ยวข้องอีกด้วย เช่น พรบ. การอุดมศึกษา  สำหรับตนเองซึ่งเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของมหาวิทยาลัย ฟังแล้วมีคำถามแทนที่จะได้คำตอบ *วัตถุประสงค์ของการตั้งกระทรวงอุดมศึกษาคืออะไร ลึกกว่านั้นก็คือปรัชญาหรือหลักคิดในการกำกับดูแลสถาบันระดับอุดมศึกษาที่รัฐบาลหรือผู้ร่างกฎหมายใช้อ้างอิง คืออะไรแน่  *อุดมศึกษาคืออะไร *ปัญหา (ของอุดมศึกษาไทย) คืออะไร    กระทรวงอุดมศึกษา เกาไม่ถูกที่คัน จากที่ได้รับฟังมา ได้ความรู้สึกว่า (๑) จะมีการตัดเสื้อไซส์เดียวให้ทุกคนสวม สร้างบ้านแบบเดียวให้ทุกครอบครัวอยู่  ไม่ว่าจะเป็นมหาวิทยาลัยแบบทั่วไป มหาวิทยาลัยวิจัย มหาวิทยาลัยกลุ่มราชภัฏ กลุ่มราชมงคล แล้วยังมีคำถามว่ามหาวิทยาลัยเอกชนจะถูกกำกับอย่างไร ด้วยกฎหมายและกฎระเบียบกี่ฉบับ รวมทั้งมหาวิทยาลัยในกำกับด้วย ความสัมพันธ์ระหว่าง รัฐมนตรี กระทรวง และมหาวิทยาลัย ไม่ชัดเจนว่าควรเป็นเช่นไร (๒) กฎหมายอุดมศึกษาจะแก้ปัญหาครอบคลุมทุกสถาบันทั้งที่มีและไม่มีปัญหาเหมือนๆ กัน…