ผ้าทอ ณ บ้านคำปุน อุบลราชธานี

FullSizeRender-4ประณีตศิลป์ที่บ้านคำปุน

ผ้าไหมคำปุนเป็นผ้าไหมเลื่องลือชื่อด้านความวิจิตรบรรจง จากครอบครัวที่ทำผ้าสืบทอดกันมาสี่ชั่วคนแล้ว

สิ่งใดประณีตสิ่งนั้นแพง แพงเพราะฝีมือและแพงเพราะเวลาที่ใช้ต่อผ้า ๑ ผืน  บางผืนใช้เวลาทอทั้งปี ช่างทอก็ต้องกินต้องใช้เงินเพื่อการเลี้ยงตนเหมือนกัน

บ้านคำปุนอยู่อำเภอวารินชำราบ อุบลราชธานี เปิดบ้านและโรงทอให้ชาวเมืองได้เข้าชมเพียงปีละครั้งในช่วงเทศกาลงานบุญเข้าพรรษาเพียง ๓ วัน ควรเตรียมเวลา ซื้อตั๋ว จองโรงแรมล่วงหน้านานๆเพื่อไม่ให้พลาด คราวนี้ได้เห็นกลุ่มใหญ่มาจากภูเก็ต ทุกคนL1150211แต่งชุดสตรีเพอรานากันอย่างพร้อมเพรียงกันมาอวดชาวอุบล

บริเวณแบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนของร้านกาแฟเพิ่งเปิดวันที่ ๘ กรกฎาคมนี้เอง  คอกาแฟบอกว่า กาแฟรสดี เค้กอร่อย ทุกอย่างไม่หวานจัดจนตกใจ แถมมีคุกกี้และของที่ระลึกเช่นเสื้อยืดและร่ม ให้ซื้อติดไม้ติดมือกลับบ้าน

L1150241ส่วนของบ้านและโรงทอ เปิดให้ชมงานทอและของสะสม

ชื่นชมสปิริตของการร่วมด้วยช่วยกัน “พนักงาน” ขายตั๋วหน้างาน มาจากชมรมผ้าลับแล จ. อุตรดิตถ์ “พนักงาน” รับออเดอร์กาแฟและขนม และ “พนักงานขายของที่ระลึก” เป็นเพื่อนของลูกๆ เจ้าของบ้าน ต่างคนต่างมีอาชีพมีการงานเป็นหลักL1150232เป็นฐาน แต่ถึงเทศกาลก็บินมาช่วยงานทุกปีไม่ขาด 

นับว่างานนี้เดินได้ด้วยเครือข่ายญาติมิตร และคนรู้จักหรือคนคอเดียวกันในเรื่องอนุรักษ์ผ้าที่เคียงขนานไปกับการสร้างงานรุ่นใหม่ ทันสมัย

งานของคำปุนเป็นหัตถศิลป์ที่ท้าพิสูจน์ได้ระดับโลก เคยL1150206ได้รางวัลจากการประกวดระดับนานาชาติมาแล้ว เป็นการสร้างชื่อให้กับประเทศโดยลำพังเอกชนคนทำงาน และต่อไปก็น่าจะมีงานของคนหนุ่มสาวไฟแรงคนอื่นๆ ตามมา หลังจากที่รุ่นพี่กรุยทางให้แล้ว

บริเวณงานรื่นตาด้วยแมกไม้ และสนามหญ้าซึ่งให้เป็นพื้นที่สำหรับการแสดง สร้างบรรยากาศที่รื่นหู  มีสถานีให้หัดทำงานฝีมือ เช่น พับใบเตยเป็นดอกกุหลาบ นักท่องเที่ยวลองทำจึงรู้ว่ามือเล็กๆ ของเราไม่คล่องแคล่วเท่ามือL1150227อวบอูมของหนุ่มร่างใหญ่ที่รับหน้าที่เป็นผู้สอน

ดูช่างทอทำงานทุกขั้นตอน ทั้งกรอไหม ตีเกลียว ทอ ปักบนกี่ จก ยก ล้วง ฯลฯ  ร้อนนักก็พักดื่มน้ำตะไคร้ น้ำมะตูมเย็นๆ ให้ชื่นใจ แกล้มกล้วยฉาบ (ไม่หวาน) และมะพร้าวแก้วเนื้อนุ่มเส้นยาวๆ สีอ่อนโยน คารวะคุณแม่ผู้เป็นประธานของบ้าน L1150223แล้วก็เดินขึ้นหอพระ ดูผ้ารุ่นโบราณเกรดพิพิธภัณฑ์ อิ่มตา อิ่มใจ พร้อมข้อมูลเปี่ยมสมองจากเจ้าของและผู้ร่วมงาน ทำให้ภูมิใจในฝีมือช่างไทย และยกย่องความตั้งใจของผู้สืบสานประเพณีทอผ้าชั้นสูงแห่งอุบลราชธานี ที่ทำตลอดทุกขั้นตอนของงานศิลปหัตถกรรมคือ คัดวัตถุดิบ แล้วพัฒนาทั้งลาย สี และเทคนิคการทอ  ให้เป็นงาน craft ที่มีค่า มีราคา (ไม่ใช่งานทำมือเพราะค่าแรงถูก) แถมผู้สร้างงานยังมีน้ำใจงาม ถ่ายทอดความรู้เพื่อยกฝีมืองานช่างในพื้นที่อีกด้วย

L1150237เดินออกมาจากงานพร้อมกับความรู้สึกว่า นี่ไง อิทธิบาท ๔ ของจริงที่มีชีวิต ยกเป็นตัวอย่างได้ เพราะทุกคนที่ได้พบมีครบทั้ง ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา

ขอให้คำปุนคงอยู่ตลอดไป และเป็นแบบอย่างงานสร้างสรรค์ ให้กับผู้รักงานฝีมือที่เป็นทั้งศาสตร์และศิลป์ทุกภาคของประเทศไทย 

FullSizeRenderหวังว่าผู้เขียนนโยบายเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของไทยแลนด์ 4.0 จะมองเห็นสิ่งที่มาก่อนและดำรงอยู่นี้ด้วย ไม่ใช่พาประเทศโหนติดกระแสไซเบอร์ไปอย่างไปเหลียวข้างมามองความเป็นไทยที่มีทั้ง culture and nature เช่นนี้

เห็นพลโท สรรเสริญ แก้วกำเนิด รักษาการอธิบดีกรมประชาสัมพันธ์ ในงาน ในฐานะที่่ท่านเป็นผู้ใกล้ชิดผู้กำหนดนโยบายของประเทศ หวังว่าท่านคงมองทะลุอย่างเข้าใจ และอยากให้ท่านได้แวะบ้านปะอาวเพื่อดูหัตถกรรมการทำทองเหลืองด้วย เผื่อว่าท่านจะแก้โจทย์เพื่อพัฒนาได้

creative economy หรือเศรษฐกิจสร้างสรรค์แบบที่เป็นเอกลักษณ์จำเพาะของไทยในมิติสากล และไทยแลนด์ 4.0 จะไปโลดถ้าเราไม่ทิ้งคำว่า “ไทย”  ถ้าเราเลี้ยงช่างฝีมือพื้นบ้าน และถ้าผู้มีความรู้ในศาสตร์ต่างๆ สนใจต่อยอดงานศิลป์ที่เป็นรากฐานของแผ่นดินนี้

นวพร เรืองสกุล 11 กรกฎาคม 2560 

ผ้าจากคำปุนเหล่านี้ เป็นของซื้อมานานแล้ว คราวนี้รีบร้อนภาพคงไม่สวย แต่ก็เพื่อให้เห็นงานฝีมือผ้าแบบ “ธรรมดา” ที่ไม่ธรรมดาของคำปุน ผ้างามกว่านี้ขอเชิญชมได้ที่ร้านคำปุนที่ใน อ. เมือง อุบลราชธานี

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s