อรุณรุ่งของยุคใหม่?

2560prayat

“The illiterate of the 21st century will not be those who cannot read and write, but those who cannot learn, unlearn, and relearn”

Alvin Toffler  (ค.ศ. 1928 – 2106)

อัลวิน ทอฟเลอร์ เขียนหนังสือชื่อ คลื่นลูกที่สาม  ตีพิมพ์เมื่อปี ค.ศ. 1980 /พ.ศ. 2523  ประกาศว่าสังคมของเรากำลังขี่คลื่นลูกที่สามที่กำลังก่อตัวสูงขึ้นทุกทีๆ  โลกอนาคตคือตอนนี้แหละ

การปฏิวัติจะสร้างทางเลือกใหม่ และก่อให้เกิดสังคมและชีวิตแบบใหม่ที่แตกต่างจากเดิมอย่างสิ้นเชิง

ครั้งหนึ่งมนุษย์เราต้องใช้เวลาส่วนใหญ่ทำมาหากิน เมื่อผลิตได้เหลือจนสามารถทำมาค้าขาย เวลาส่วนหนึ่งเหลือพอจะให้ความสนใจกับสิ่งอื่นๆ เช่น ศิลปะและดนตรี ต่อมาในขณะที่บางมุมของโลกยังอดอยากยากแค้น บางสังคมกลับมีความสามารถในการผลิตจนเหลือกินเหลือใช้ จนถึงขั้นกินทิ้งกินขว้าง ใช้ทรัพยากรธรรมชาติแบบไม่เหลือเผื่อแผ่อนุชนรุ่นต่อๆ ไป และสิ้นเปลืองเกินกว่าที่โลกใบเดียวจะรับไหว พร้อมทั้งสร้างภาวะโลกร้อน ขยะ และมลภาวะนานา

เศรษฐศาสตร์และการวัดความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจด้วย จีดีพี ที่ยิ่งเพิ่มยิ่งดี มาพร้อมกับโลกอุตสาหกรรม

ตอนนี้คนส่วนหนึ่งเริ่มหันไปหาชีวิตที่เรียบง่าย กินอยู่และใช้ของอย่างพอดี ไม่ส้ินเปลือง ไม่ทำร้ายธรรมชาติ อันตรงกันข้ามกับบริโภคนิยมที่แพร่ระบาดอยู่ในโลกยุคอุตสาหกรรม

เป็นโจทย์ที่รอคำตอบว่า เศรษฐศาสตร์จะวัดความอยู่ดีมีสุขในอนาคตอย่างไร และทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ยุคหน้าจะเป็นเช่นไร

 

ก่อนสังคมอุตสาหกรรม มนุษย์แสวงหาความปลอดภัยและความคุ้มครองเพื่อดำรงชีวิตประจำวันอย่างปกติสุข  อำนาจเป็นของ “ผู้แข็งแรง”   เมื่อปลอดจากภัยใกล้ตัว  “ประชาชน” ก็เริ่มเรียกหาเสรีภาพ กฎหมายบ้านเมืองและการมีส่วนร่วมในการปกครองผ่านระบบตัวแทน การปกครองแบบประชาธิปไตยมีส่วนสร้างบรรยายกาศที่รองรับโลกอุตสาหกรรมในยุคแรก และกลายเป็นระบอบปกครองที่ได้รับการชูธงว่าดีเยี่ยมเหนือการปกครองระบอบอื่นๆ

บัดนี้ประชาธิปไตยคลี่คลายไปสู่ประชานิยม คณาธิปไตย และธนาธิปไตย ห่างไกลจากอุดมคติดั้งเดิมไปทุกที 

สังคมในอนาคตจะมีบุคคลใด กลุ่มใดเป็น “ศูนย์อำนาจ” 

หรือว่าอำนาจจะเปลี่ยนไปสู่ผู้ปกครองที่มองไม่เห็น ผู้กุมระบบโครงข่ายและผู้สามารถสร้างอิทธิพลเหนือจิตใจของผู้คน 

สังคมที่มีพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นนักประดิษฐ์คิดค้นและผู้ผลิตสินค้าจะได้ประโยชน์จากเศรษฐกิจแบบดิจิทัล ส่วนสังคมที่ขาดพื้นฐานเชิงวิทยาศาสตร์จะเป็นนักซื้อที่ต้องคอยติดตามซื้อสินค้าและระบบงานใหม่ๆ   ระหว่างที่นักประดิษฐ์ผลิตสินค้าใหม่ออกมาสู่ตลาด ผู้ซื้อจะต้องคิดหนักว่าจะหารายได้มาจากที่ใดเพื่อซื้อสินค้าใหม่ๆ

ในด้านแรงงาน ที่มาของรายได้และอาชีพจะเปลี่ยนแปลงไป ถ้าสังคมยุคต่อไปไม่ต้องการคนทำงานมากมาย การจ้างงานอาจลดลง  คนสามัญธรรมดาจำนวนมากจะกลายเป็นสิ่งมีชีวิตที่เกะกะ ไม่มีประโยชน์ ไม่มีที่ไปหรือไม่  แม้กระทั่งคนมีความรู้สูงแต่มีทักษะเก่าที่พ้นสมัย ความรู้ก็อาจจะหมดประโยชน์และตกงานได้ด้วยถ้าไม่ปรับตัว  สังคมจะเตรียมตัวอย่างไรสำหรับเหตุการณ์เหล่านี้

          นวัตกรรมทางด้านเทคโนโลยีกำลังส่งผลกระทบต่อสถาบัน ค่านิยม และวิถีชีวิตหรืือวัฒนธรรมให้้ต้องปรับเปลี่ยน นวัตกรรมทางสังคมและการเมือง “สร้าง” ยากกว่านวัตกรรมทางด้านเทคโนโลยี

ท้ายที่สุด ในขณะที่เรากำลังก้าวไปสู่โลกใหม่อย่างเลี่ยงไม่พ้น แม้ไม่รู้ชัดว่าโลกใหม่จะเป็นเช่นไรเราต้องคำนึงถึงเสมอว่าโลกเรานี้คือตู้ปลาใบใหญ่ที่เราทุกคนดำรงชีวิตอยู่ เป็นระบบปิดที่เราต้องรักษาดุลยภาพเอาไว้

ความอยู่รอดของมนุษย์อยู่ในตู้ปลาใบนี้เท่านั้น

นวพร เรืองสกุล

คัดบางตอนมาจากบทความบทปิดของชุด เงินตราและนายธนาคาร  ลงในคอลัมน์ ง เงิน ใน พลอยแกมเพชร ฉบับสุดท้าย

ธันวาคม 2559

Advertisements

One thought on “อรุณรุ่งของยุคใหม่?

  1. Pingback: หนังสือออกใหม่: เบื้องหลังเงินตราและนายธนาคาร | Thai Dialogue

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s