สกุลไทย ฉบับสุดท้าย

fullsizerender

ปิดยุคและเปิดตำนาน

สกุลไทย ฉบับที่ 3237 ออกวางตลาดเป็นฉบับสุดท้าย ปลายเดือนตุลาคม 2559 ด้วยความอาลัยของผู้อ่านที่ติดตามอ่านนิตยสารฉบับนี้มายาวนานเหมือนเป็นเพื่อนร่วมบ้าน เป็นเพื่อนคุย เพื่อนให้ความบันเทิง ให้ความรู้ พาไปเที่ยว ฯลฯ  ทำนองเดียวกับ ศรีสัปดาห์ และสตรีสาร ที่ได้ปิดตัวไปก่อนหน้านี้นานแล้ว

สกุลไทยปิดประวัติตนเองได้งดงามด้วยเรื่องราวและภาพปกย้อนหลังประดุจตำนาน เมื่อประจวบกับว่าเป็นเวลาแห่งความรำลึกถึงพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ที่เพิ่งเสด็จสวรรคตเมื่อ 13 ตุลาคม จึงเท่ากับผู้ซื้อได้หนังสือที่มีค่ามากเพราะเป็นที่ระลึกถึงสองโอกาสในเล่มเดียวกัน

การปิดตัวของสกุลไทย เป็นการปิดยุคของเจ้าของและผู้จัดพิมพ์ที่เพิ่งล่วงลับไป และยังเป็นการส่งสัญญาณถึงการเปลี่ยนแปลงด้านรสนิยมและพฤติกรรมการอ่านที่ชัดเจน

ประการแรก ผู้อ่านเปลี่ยนไป

คนแต่ละรุ่นมีรสนิยมในการเลือกเรื่องที่อ่านต่างๆ กัน หนังสือ นิตยสาร และสิ่งพิมพ์บางเล่ม บางเนื้อหา จึงเหมาะกับบุคคลบางกลุ่มในบางยุคสมัย แต่กลับตกรุ่นในเวลาต่อมา

ประการที่สอง ความเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยี ทำให้การสื่อความด้วยอักษรมีสื่ออื่นๆ เป็นทางเลือกเพิ่ม และภาษาก็ไม่ได้มีเพียงตัวอักษรแต่มีสมาชิกใหม่มาเพ่ิมคือตัวอีโมจิ (emoji) อันเป็นภาษาภาพ ทำให้การสื่อความต้องพลิกผันไปจากเดิม และอักษรเองที่สื่อความผ่านกระดาษมาหลายร้อยปี มีเวทีใหม่ให้แสดงตนเพิ่มขึ้นมา ทุกคนที่เกี่ยวข้อง ทั้งผู้อ่าน ผู้เขียน ผู้ผลิต ผู้จำหน่าย และผู้อยู่ในธุรกิจในห่วงโซ่ของสิ่งพิมพ์ต้องหาที่หาทางที่เหมาะกับตนเพื่อรับความท้าทายใหม่ที่มาเร็วและแรง

เทคโนโลยีกับหนังสือ

เทคโนโลยีใหม่ๆ และวิธีการนำเทคโนโลยีมาประยุกต์เพื่อสร้างโอกาสและพัฒนารูปแบบใหม่ๆ ในการใช้งาน ค่อยๆ ก่อเกิดกลางมหาสมุทรแห่งจินตนาการของมนุษย์  กระเพื่อมๆ สะสมพลังเป็นคลื่นลูกใหญ่ที่สูงขึ้นๆ  เมื่อเงื่อนไขครบก็กลายเป็นคลื่นกระทบ กระแทก ซัดสาดฝั่ง เมื่อมีแผ่นดินไหวเข้ามาเป็นแรงกระตุ้นก็อาจกลายเป็นสึนามิ ที่กวาดสิ่งเดิมๆ ออกไปจนไม่เหลือภูมิทัศน์เดิมที่มนุษย์ได้สร้างเอาไว้ คงเหลือแต่ธรรมดาของธรรมชาติ และเริ่มวัฏจักรใหม่อีกครั้ง

ยกตัวอย่างเช่น โลก internet เปิดโอกาสให้เกิดธุรกิจในรูป  “ตลาด” (market place) สำหรับสินค้าและบริการ ที่รวมถึงบริการของ “มืออาชีพ” ที่รับงานเป็น “พนักงาน” เฉพาะกิจ

โลก internet สร้างทางเลือกที่เพ่ิมขึ้นในการรับข่าวสารข้อมูลและความบันเทิง จากที่ครั้งหนึี่งเรานำคลื่นมาใช้งานผ่านเครื่องอุปกรณ์ต่างๆ เช่น ทำวิทยุมาส่งเสียง ผลิตโทรทัศน์มาส่งภาพและเสียง ส่วนการสื่อสารผ่านตัวอักษรนั้นใช้กระดาษในรูปของหนังสือและสิ่งพิมพ์จนชิน มาถึงตอนนี้เสียง ภาพ อักษร สามารถรับส่งถึงกันได้ด้วยเครื่องอิเล็กทรอนิกส์

สื่อเดิมยังคงอยู่ แต่ผู้บริโภคมีทางเลือกมากขึ้น และสองสื่อต่างก็แข่งกันเพื่อการดำรงอยู่ของธุรกิจของตน

นิทานเด็กของรักษิตา ชื่อ “เรื่องเล่าของตัวหนังสือ” ในสกุลไทยเล่มสุดท้าย อุปมาความเป็นไปนี้ในในรูปของนิทานได้อย่างลึกซึ้งโดนใจ  ต้องขอยกให้เป็นดาวเด่นประจำฉบับเลยทีเดียว

ทางเลือกของคนทำหนังสือ 

บริษัทผู้ผลิตหนังสือ (book) บางรายผันตัวเองไปเป็นผู้ผลิตเนื้อหา (contents) ให้ทุกสื่อ

สิ่งพิมพ์ไม่ได้หายไปหมดและคงไม่หายไปหมดแม้ในประเทศที่พัฒนาด้านเทคโนโลยีไปไกลแล้ว  ผู้ผลิตที่อยู่ในตลาดหนังสือและนิตยสารและกิจการยังไปได้ดี จับกลุ่มผู้อ่านได้ถูกกลุ่ม 

ผู้ที่จะอยู่ด้วยดีไม่ว่าจะเป็นโลกแห่งเทคโนโลยีหรือโลกที่ผู้บริโภคแตกต่างไปจากเดิม คือผู้ที่รู้จักธรรมชาติของธุรกิจของตน (รู้ว่าอะไรคือสิ่งที่ทำให้ธุรกิจนี้ต่างจากธุรกิจอื่น) รู้ธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง และพร้อมปรับตัวอย่างคล่องแคล่ว และคว้าโอกาสเพื่อดำรงอยู่ในภูมิทัศน์ใหม่

นักอ่านในสองโลกที่เคียงขนาน

นักอ่าน นอกจากโลกของสิ่งพิมพ์ที่คุ้นเคยแล้ว ยังมีโลกใหม่ที่ล้นไปด้วยข้อมูลข่าวสาร

ในแง่บวก ความรู้ค้นได้ทุกเรื่อง ทุกเวลา ในทุกระดับความเข้าใจ คนที่ค้นคว้าต่อเนื่องจะล้ำหน้าหรือตามทัน ส่วนคนที่เฉื่อยเฉยอาจจะหลุดกระแสไปได้ง่ายๆ และจะกลับมาตามให้ทันก็อาจจะยาก

ในแง่ความท้าทาย หนังสือหรือโทรทัศน์มีบรรณาธิการหรือผู้ผลิตรับผิดชอบ มีหน่วยงานกำกับดูแล มียอดขายที่เห็นได้ชัดเจน บริบทนั้นเป็นที่คุ้นเคยตั้งแต่อ่านหนังสือออก  ส่วนข้อมูลข่าวสารออนไลน์นั้น ผู้อ่านจำเป็นต้องใช้วิจารณญานในการเลือกข้อมูลที่น่าเชื่อถือและเพียงพอหรือดีพอ ออกจากข้อมูลที่มีอยู่อย่างท่วมท้น

สื่อสิ่งพิมพ์อาจจะมีปริมาณลดลง เวทีจำกัดมากขึ้น แต่นักอ่านก็อาจจะพบนักเขียนทั้งใหม่และเก่าได้ทั้งในสื่อออนไลน์ เช่น บล็อก และเฟซบุ๊ก และจากหนังสือเล่ม เพียงแต่ว่าจะต้องหาวิธีใหม่ในการหากันให้เจอ

นวพร เรืองสกุล 

๑ พฤศจิกายน ๒๕๕๙

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s