บางประเด็นเกี่ยวกับประเทศไทย (2013)

บางประเด็นเกี่ยวกับประเทศไทย (2013)

(ลงในพลอยแกมเพชร เดือนกรกฏาคม ๒๕๕๖)

So

 

ว่าด้วยเรื่องเมืองใหญ่ลำดับสอง

พนันว่าไม่เกิดเมืองที่มีขนาดประมาณกึ่งหนึ่ง หรือ ๑/ ๓ ของกรุงเทพฯ ในเร็ววันนี้้ด้วยนโยบายที่ชัดเจนของรัฐบาล

เคยเขียนเสนอไว้ตั้งแต่สมัยที่ต้องระดมใส่เงินฟื้นประเทศ (ลงไว้ใหม่ใน blog ชื่อ thaidialogue.wordpress.com) ให้รัฐทุ่มเงินลงทุนพัฒนาชลบุรี พร้อมรถไฟรางคู่ทั่วประเทศ

เรื่องเมืองเงียบหาย ส่วนรถไฟรางคู่พูดกันหนาหูคล้ายกับว่าสถานการณ์เอื้อให้รับลูกมาทำต่อ

เราไม่มีแผนใดๆ ในการ “สร้างบ้านแปงเมือง”

หมู่บ้านไม่ได้ขยายโตขึ้นเป็นเมือง เมืองไม่ได้ขยายขึ้นเป็นนคร

จนกระทั่งไม่นานมานี้ ดูเหมือนว่าพวกเราพยายามระดมสรรพกำลังปู้ยี้ปู้ยำกลางเมืองเชียงใหม่เหมือนกับว่าประเทศนี้หาที่ว่างๆ สร้างเมืองใหม่ไม่ได้แล้ว เพิ่งได้ยินมาใหม่ว่าตอนนี้เป้าหมายอยู่ที่การขยายสันกำแพง ซึ่งน่าจะดีกว่ารื้อเชียงใหม่

ทุกวันนี้เงินเพื่อลงทุนในสาธารณูปโภคส่วนมากยังลงไปให้กับ กทม. และการเมืองก็มีท่าทีของการพยายาม “ยึดครองเมืองหลวง” เหมือนกับสมัยโบราณที่การปกครองรวมศูนย์ ยึดกรุงเทพฯ ได้เท่ากับยึดประเทศได้

คนต่างจังหวัด และนักการเมืองของเราอยู่ในชุดความคิดหนึ่งคือ อยากเหมือนเมืองหลวง อยากเป็นเหมือนอำมาตย์ และมีรสนิยมแบบคนชั้นกลาง แม้เงินจะไม่พอ ส่วนสื่อต่างๆ ของเราก็มีบางครั้งเห็นปัญหา กทม. เป็นปัญหาของประเทศ ไม่ใช่แค่ปัญหาของเมืองหลวงของประเทศ

การจะมีเมืองใหญ่อีกเมืองหนึ่งขึ้นมา ต้องเปลี่ยนที่ความคิดต่อประเทศและการปกครองระดับท้องถ่ินก่อน

ความคิดคับแคบของคนขี้อิจฉา ต้องการแข่งแบบทำลาย มากกว่าจะแข่งแบบแข่งกันดี แข่งกันเก่ง ไม่ทำให้เกิดเมืองคู่แข่งขึ้นมาได้

เป็นไปได้ด้วยว่า นักการเมืองการปกครองของเราไม่ต้องการให้มีเมืองใหญ่อื่น เพราะ “เมือง” แปลว่าคนเริ่มมีความรู้ทันโลก และต่างก็เป็นอิสระในการปกครองภายในมากพอประมาณ คะแนนเสียงจะคุมยากขึ้น

ในทางราชการเอง กระทรวงมหาดไทยเองจะดูลดถอยอำนาจลงไปมาก หากว่าเมืองใหญ่เกิดขึ้น เพราะการปกครองท้องถิ่นจะกลับสำคัญกว่าการปกครองส่วนกลางและส่วนภูมิภาค

ผู้ปกครองไทยตลอดทุกยุคสมัย ชอบให้พลเมืองมีศรัทธาครอบงำปัญญา

ตราบเท่าที่เราไม่ได้ปฏิรูปวิธีคิดของเรา การจะเห็นอินโดนีเซียก้าวแซงเราขึ้นไปเป็นไปได้สูง เพราะวันนี้ อินโดนีเซีย ไม่ได้คิดเหมือนเดิม ในขณะที่ไทยเรายังวนเวียนอยู่ในอ่างแก้วใบเดิมของเรา

ฝันเรื่องเมืองใหญ่น่าจะเป็นฝันค้างของนักวิเคราะห์ เพราะรัฐบาลอุดช่องว่างระหว่างชนบทกับเมืองด้วยการแจกตำแหน่งทางการเมือง และการแจกเงิน แต่ไม่ได้มุ่งเพิ่มผลผลิต และให้เศรษฐกิจต่างจังหวัดโต เพื่อลดช่องว่างอย่างแท้จริงแบบอินโดนีเซีย ซึ่งจะได้กล่าวถึงในบทต่อไป

ว่าด้วยเรื่องน้ำท่วม

ประเทศไทยของเรากำลังมีอาการน้ำท่วมซ้ำซาก วิธีป้องกันเป็นการป้องกันแบบแก้ปัญหาเฉพาะหน้า คือหน้าน้ำน้ำมา หน้าแล้งน้ำลายท่วมด้วยว่าฝ่ายบริหารเพลินกับการพัฒนาวิธีป้องกันน้ำแบบหรูๆ

เราไม่ได้ใช้ข้อมูล ใช้ปัญญา ใช้วิชาการ และท่าทีของการโอนอ่อนผ่อนตามธรรมชาติ เป็นแนวทางในการแก้ปัญหา มีแต่การเพิ่มโครงการ และถมเงินลงไป ซึ่งส่วนหนึ่งจมหายไปในสายน้ำ  และน้ำก็ยังคงท่วมต่อไปในหน้าน้ำ และแล้งมากในหน้าแล้ง เพราะคนไทยสมัยนี้รังเกียจน้ำ คอยผลักๆ ให้ออกทะเล ไม่คิดจะเก็บกักไว้เฉลี่ยใช้ทั้งปี

เมื่อเดินทางหน้าแล้ง จะเห็นว่าคลองข้างทางหลวงของที่ลุ่มภาคกลาง มีแต่วัชพืช และตื่้นเขิน บางตอนคลองหายไปเฉยๆ แบบนี้เท่ากับเส้นเลือดฝอยอุดตัน เมื่อน้ำมาก็ไม่มีช่องทางไหลไปไหน ย่อมเอ่อล้นขึ้นมาตามธรรมชาติของน้ำ

ในลำคลองต้นไม้ขึ้นงามเพราะได้ปุ๋ย เราไม่มีกฎหมายกำหนดหน้าที่ให้เจ้าของที่ต้องทำที่สาธารณะ หน้าที่ดินของตัวเองให้เตียน และเราก็โยนเรื่องการลงแขกทำงานไปแล้ว

ความเป็นชุมชนชนบทที่ช่วยกันทำ ช่วยกันแก้ปัญหาหายไป ทุกคน “รอ” ให้รัฐบาลเป็นคนทำ และรัฐบาลก็เพลินกับการเล่นบทผู้ให้

ฤดูกาลภาคกลางของไทยแต่เดิมคือ หน้าแล้งทำผืนนาให้โล่ง ปลูกพืชทนแล้ง เลี้ยงวัวควาย ฝัดข้าว เลือกข้าวไว้ทำพันธุ์ปีต่อไป และพึ่งน้ำในห้วยหนองคลองบึง

หน้าน้ำทำนา

น้ำหลากจับปลา ตักกุ้งกินเป็นอาหาร

บ้านปลูกบนเสา ใต้ถุนสูง ปล่อยให้น้ำหลากผ่านไปอย่างไร้เครื่องกีดขวาง เราอยู่กับน้ำแบบเป็นมิตรกัน

ภาคเหนืออาจต่างไปบ้าง

แต่ในเวลานี้ฤดูกาลมาใหม่

หน้าแล้ง ตัดไม้ในป่า เผาใบไม้แห้ง จนบางครั้งกลายเป็นไฟป่า เผาวัชพืขและซังข้าวในนา และผสมโรงเผาขยะไปด้วย

ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือท้องฟ้าคลุ้มด้วยหมอกควัน

บางคนโทษว่าควันมาจากประเทศเพื่อนบ้านที่ด้อยพัฒนากว่าเรา แต่ถ้าเห็นเองจะรู้ว่า บางแห่งที่เผาๆ กันนั้น แค่ขับรถออกไปดูก็เห็นแล้ว

ไม่นานหลังจากนั้น ก็มีการช่วยกันปลูกต้นไม้ทดแทนในเขตที่ไฟไหม้ แต่ต้นที่ปลูกไม่ใช่ไม้เบญจพรรณของเดิม แต่เป็นไร่ส้ม … ของใครบ้างก็ไม่ทราบได้

ใครที่ชอบกินส้ม รู้ด้วยว่าคุณคือคนที่ช่วยให้เกิดการเผาป่า จนกว่าจะมีกฎหมายให้ระบุที่มาของส้ม

หน้าแล้งอยากได้น้ำก็ขอฝนเทียม ซึ่งเดิมทีไม่ทำกันพร่ำเพรื่อ เพราะทำฝนเทียมต้องพึ่งสารเคมี ซึ่งในที่สุดปะปนลงมากับน้ำฝน

พอหน้าฝน น้ำก็เริ่มไหลลงมาท่วมบ้านท่วมเมือง และบางหมู่บ้านที่ตั้งขวางทางน้ำทั้งๆ รู้ว่าน้ำมาทางนั้น

น้ำที่มาขุ่นคลั่ก รัฐและราษฎร์พร้อมใจกันบำเพ็ญประโยชน์ออกแจกของ และพูดเรื่องการสร้างเขื่อน ให้น้ำท่วมเหนือเขื่อนแทน ไม่ต้องกลัวต้นสักจมน้ำตายหรอก เพราะจะตัดกันก่อนที่จะสร้างเขื่อนแล้วละ

 

การเมืองและทหาร

เรื่องนี้ ดิฉันมองต่างจากนักวิเคราะห์อื่นๆ ดิฉันมองว่าทั้งสังคมเหมือนเด็กไม่รู้จักโต ยุ่งๆกันนัก หาทางออกแบบคนโตแล้วไม่เป็น ก็เรียกร้องให้ทหารมาจัดการ เหมือนเด็กร้องไห้ตีกันแล้วพ่อแม่ขู่จะไปบอกตำรวจ ยังไงยังงั้น

ดังนั้นเป็นทหารในเมืองไทยถูกระแวงตั้งแต่ยังไม่ทันคิดจะทำอะไร ส่วนที่ทำมากมายนอกหน้าที่ เช่น กอดปืนอยู่ปักษ์ใต้ ลอกท่อระบายน้ำที่ใช้งานกันแบบชุ่ยๆ  หรือว่าลากเรือให้คนนั่งสบายๆ ทั้งๆ ที่คนนั่งก็หนุ่มสาวหน้าตาดีๆ ร่างกายแข็งแรง ไม่เจ็บไม่ไข้ มันเป็นตลกเศร้า

ทหารเกณฑ์ทั้งหมด เกณฑ์เข้ามาเพื่อเป็นรั้วของชาติ ไม่ใช่เป็นกุลีของชาติสักหน่อย ตรงนี้ไม่มีใครคิดตั้งข้อกังขา

ในด้านการเมืองนั้น ต่างชาติมองด้วยความประหลาดใจว่า พวกเราคนไทยอยู่ดีๆ ก็ลุกขึ้นมาตีกัน เป็นอย่างนี้หลายครั้งหลายหนมาแล้ว

ดีที่ยังไม่กลายเป็นตัวตลกระดับนานาชาติ

แต่ก็ไม่แน่สำหรับอนาคต

ณ เวลาปัจจุบัน ต่างชาติยังมองเมืองไทยในแง่ดี และมีความหวัง

เรารู้ไหมว่าสิ่งดีที่สุดของไทย คือน้ำใจของคนไทย ที่กล่อมเกลามาด้วยวิถีชีวิตเรียบง่ายและการผูกพันอยู่กับวัด

 

ว่าด้วยอนาคตของประเทศ

เรามีคนแก่มากกว่าเขาอื่น คนของเราการศึกษาต่ำ (หรือคุณภาพการศึกษาต่ำ) พูดภาษาอื่นใดๆ ก็ไม่ได้สักภาษา รวมทั้งภาษาไทยด้วย เรียกร้องค่าแรงแพงแต่ว่าไม่สู้งาน เราจะทำยังไงกัน

เราเคยเคียงคู่ญี่ปุ่นมาในสมัยเปิดประเทศสมัยจักรวรรดินิยม

ช่วงประมาณปี ๒๕๐๐  เราทำแผนพัฒนาเศรษฐกิจพร้อมเกาหลี

ต่อมาเราแข่งดีกับฟิลิปปินส์ แต่ฟิลิปปินส์ตกรอบไปก่อน

เราเริ่มเทียบตัวเองกับมาเลเซีย

แล้วเราก็เริ่มกลัวเวียดนาม

ยังโอ้เอ้อยู่อย่างนี้ เราจะแข่งกับใครเป็นประเทศต่อไป

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s