เพื่อผู้สูงอายุ

ปฏิทินแห่งความหวังของผู้สูงอายุ

ดิฉันอยากมีชีวิตในวัยเกษียณ แบบที่ปู่ย่าตายายของดิฉันเคยอยู่ คือแวดล้อมด้วยลูกหลานในสังคมครอบครัวขยาย

สมาชิกในสังคมและชุมชนบางแห่งที่ชุมชนเข้มแข็ง อาจจะได้มีชีวิตวัยเกษียณตามที่กล่าวมา แต่สำหรับดิฉันและคนรุ่นดิฉันอีกไม่น้อยที่มีชีวิตอยู่ในเมืองใหญ่ อาจจะไม่ได้ เพราะครอบครัวของคนรุ่นดิฉันในสังคมเมืองเป็นครอบครัวเดี่ยวมากขึ้น และจำนวนมากพอสมควรที่ไม่มีคู่ ไม่มีลูก

ในวัยเริ่มเกษียณจากการทำงาน (เทียบได้กับวัยของนักศึกษา) ดิฉันยังแข็งแรง ดิฉันอยากจะมีโอกาสได้ทำในสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมและคนรุ่นหลัง เช่น งานอาสาสมัครที่ไม่ต้องการทักษะสูง แต่ช่วยทำให้มีเพื่อน และชีวิตแต่ละวันของดิฉันมีความหมายของการได้ให้กับผู้อื่น

ถ้ามีผู้ต้องการ ดิฉันก็อยากจะถ่ายทอดประสบการณ์ หรือใช้ประสบการณ์ที่ได้สะสมมา ให้ข้อแนะนำแก่คนรุ่นหลัง เพื่อให้เขาไม่ต้องเผชิญกับอุปสรรคขวากหนามซ้ำเดิมที่ดิฉันเคยผ่านมาแล้ว หรือเพื่อเป็นกำลังใจให้เขาก้าวข้ามอุปสรรคในชีวิตของเขาไปได้อย่างงดงาม

ในเวลาว่างที่เหลืออยู่ ดิฉันอาจจะทำสวนครัว หรืองานอดิเรกอื่นๆ ตลอดจนเดินทางท่องเที่ยว กับกลุ่มผู้มีความสนใจร่วมกัน โดยมีบริการจัดให้เราได้รวมตัวกันทำตามวัยของเรา

เมื่อถึงเวลาที่สมรรถนะของร่างกายของดิฉันเริ่มถดถอย (เทียบได้กับวัยของนักเรียน)

ดิฉันไม่ควรขับรถทางไกล ไม่ควรเดินทางไกลคนเดียว ไม่ควรปีนขึ้นที่สูง ดิฉันยังอยู่คนเดียวพอได้ แต่การดำรงชีวิตประจำวันเริ่มเป็นภาระ ดิฉันอยากจะได้บริการที่มีคนแวะเวียนมาทำงานหนักๆ ที่ทำเองไม่ไหวให้ เช่น มีคนรับไปเที่ยวหรือพาไปซื้อของจำเป็นประจำสัปดาห์

ดิฉันอยากได้การทำกิจกรรมเป็นกลุ่มมากขึ้น เพื่อกระตุ้นให้ดิฉันคิดและมีเพื่อนคุย เพราะเพื่อนร่วมรุ่นเริ่มล่วงลับไป ยิ่งมีเด็กๆ อยู่ในกลุ่มหรือในละแวกใกล้เคียงด้วยยิ่งดี

ดิฉันขอให้มีระบบเตือนผู้ให้บริการด้านสุขภาพ ในกรณีที่ดิฉันประสบอุบัติเหตุหรือป่วยกระทันหัน เมื่ออยู่คนเดียว

หากดิฉันป่วยไข้ไม่สบายและไม่มีคนดูแล อยากจะมีที่ให้ดิฉันได้ไปอยู่ช่ัวคราวที่ดิฉันไม่ต้องมีภาระดูแลการกินการอยู่ของตนเอง

ถ้าไม่มีญาติหรือชุมชนดูแล ก็อยากได้สถานที่ให้ดิฉันได้ย้ายไปอยู่อย่างถาวร เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับวัยต่อไป

เมื่อดิฉันเลือกใช้บริการที่พักอาศัยของผู้สูงอายุ ที่ดิฉันตัดสินใจเลือกเองในระหว่างที่ดิฉันยังเลือกได้ ก็ขอให้ทางการคุ้มครองและดูแลให้สถานที่นั้นดูแลดิฉันอย่างถูกต้องเหมาะสม และในมาตรฐานที่ตกลงกันไว้ เพราะดิฉันคงดูแลสัญญาหรือเรียกร้องการปฏิบัติตามข้อตกลงเองไม่ได้แล้ว

ดิฉันต้องการแค่ห้องนอน กับห้องให้ดิฉันได้นั่งเล่น ข้าวของอื่นๆ ดิฉันคงจะจัดการลดลงไปเองแล้ว ถ้ายังไม่ได้ทำหรือทำไม่ได้ ก็อยากจะให้มีคนช่วยจัดการขายไปให้ด้วย บ้านที่ดิฉันเคยอยู่ก็ขอบริการดูแล เพื่อหาผลประโยชน์เพื่อเพิ่มรายได้ในการดำรงชีวิตของดิฉัน หรือขายเอาเงินก้อนมาใช้ ในการนี้จะต้องออกกฎหมายใด ดิฉันก็ยินดีลงคะแนนเสียงให้

เมื่อถึงวัยติดบ้านหรือติดห้อง (เป็นเด็กอนุบาลหรือประถมต้น) ความคิดไม่ฉับไว ไม่ทันคน หูเริ่มตึง ตาเริ่มมัวมากขึ้น ไม่อาจไปติดต่องานนอกสถานที่รวมถึงไปธนาคารได้ด้วยตนเอง ถึงแม้ไปได้ก็ไม่ควรดูแลจัดการเงินทองของตนเอง เพราะอาจตัดสินใจผิดพลาดเสียประโยชน์ตนเองได้ ดิฉันต้องพึ่งพาผู้อื่นในกิจกรรมประจำมากขึ้น ควรมีคนระแวดระวังดูแลความเป็นอยู่ของดิฉันห่างๆ และทำให้ดิฉันเท่าที่จำเป็น คือที่ดิฉันทำเองไม่ได้ หรือไม่ปลอดภัยที่จะทำเอง

ในทุกกรณีดิฉันจะพยายามอยู่ด้วยขันติและทมะกับคนรอบข้าง ที่อาจจะปฏิบัติไม่ถูกตาหรือถูกใจดิฉันเหมือนที่เคยทำได้เอง ขอให้ผู้ที่ดูแลดิฉันจะไม่ถือโทษผูกโกรธคนแก่ที่ผ่านโลกมานานจนมีนิสัยบางอย่างฝังแน่นอยู่ในสันดาน ที่อาจไม่เป็นที่ชอบใจของผู้อื่น

เมื่อถึงวัยติดเตียง (เทียบได้กับทารก แต่ไม่น่ารัก) ดิฉันไม่ได้ต้องการอะไรมาก ขอเพียงห้องหนึ่งห้องหรือครึ่งห้องเท่านั้น ที่สงบ สะอาด และสบายตัวพอกับอัตภาพ ขอให้มีคนดูแลดิฉันด้วย

คนที่จะดูแลดิฉันและคนอื่นๆ ควรรู้งานดูแลผู้สูงอายุ ไม่รักไม่ว่าแต่ขอให้มีใจกรุณาต่อคนแก่ที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นคนแคล่วคล่องว่องไว และเคยดูแลชีวิตตนเองและผู้อื่นมาก่อน ขอให้ดูแลดิฉันปฏิบัติต่อดิฉันเสมือนเพื่อนร่วมโลก เพื่อให้ดิฉันผ่านวันเวลาแห่งการรอคอยไปได้อย่างไม่ยากลำบาก จนกว่าร่างกายจะไม่ยอมให้ดิฉันได้อาศัยอีกต่อไป

ทั้งหมดนี้ที่ดิฉันต้องการ ดิฉันไม่ได้ขอฟรี ดิฉันยินดีจ่ายเงิน แต่ขอให้ดิฉันได้ตัดสินใจในวัยที่ดิฉันยังตัดสินชีวิตของตนเอง และจัดการทรัพย์สินต่างๆ ของดิฉันให้เข้าที่เข้าทางได้

ข้าราชการบำนาญเป็นผู้มีชีวิตทางการเงินที่มั่นคงที่สุดในวัยชรา เพราะมีเงิน กบข. เพื่อจ่ายซื้อที่อยู่อาศัยสุดท้ายของชีวิต มีเงินบำนาญที่จะส่งมาเลี่้ยงตนไปได้ทุกเดือนตลอดชีวิต ไม่ต้องกังวลเรื่องไม่มีเงิน ไม่ต้องกังวลเรื่องเงินเฟ้อที่อาจจะกัดกินเงินออมไป และไม่ต้องกังวลเรื่องค่าใช้จ่ายรักษาพยาบาลซึ่งเป็นรายได้ก้อนใหญ่ที่สุดในวัยที่ไม่มีรายได้จากการทำงานแล้ว

แต่ข้าราชการเองก็ยังต้องกังวลกับการเป็นอยู่ประจำวันเหมือนคนอื่นๆ ที่กล่าวไปแล้ว

สำหรับผู้ไม่ใช่ข้่าราชการ ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เป็นตาข่ายแห่งความปลอดภัยทางด้านสุขภาพแล้ว

ดิฉันขอเสนอให้รัฐสร้างความมั่นคงทางการเงินให้กับดิฉันที่เทียบเคียงได้กับเงินบำนาญของข้าราชการด้วย

ที่ขอนี้ขอย้ำว่าดิฉันไม่ได้ขอเงิน ดิฉันขอบริการการเงินที่เหมาะสมสำหรับคนวัยเกษียณ และกฎหมายที่เหมาะสมที่จะคุ้มครองเงินนั้น

ตลอดเวลาการทำงาน ดิฉันได้สะสมเงินไว้พอสมควร และมีบ้านและที่ดินเป็นของตนเอง ดิฉันยินดีแปลงทรัพย์สินเหล่านี้เป็นกระแสเงินสดที่จ่ายให้ดิฉันแบบบำนาญในบั้นปลายของชีวิต

ดิฉันอาจจะเป็นกลุ่มคนส่วนน้อยในสังคมสูงวัยที่มีทรัพย์สินเงินทองพอเลี้ยงตน

ถึงแม้จะเป็นส่วนน้อยในสังคม ก็มีสมาชิกในกลุ่มนี้เป็นเรือนแสน และจะมากขึ้นตามนโยบายให้ออมเงินเพื่อเกษียณของรัฐบาล การมีนโยบายดูแลประเด็นการให้บริการเช่นนี้ จะทำให้คำว่า “ทุกคน” (inclusive)  มีความหมายครบถ้วนขึ้น

รัฐบาลใจดี มีนโยบายสงเคราะห์ผู้ยากไร้เสมอมา แต่ดิฉันซึ่งเคยเป็นแต่ผู้สงเคราะห์ผู้อื่น และในชั่วชีวิตการทำงานก็ห่างไกลจากการเป็นผู้ยากไร้ ดิฉันไม่อยากตกไปอยู่ในข่ายของผู้รับการสงเคราะห์ ดิฉันอยากอยู่อย่างมีศักดิ์ศรี เป็นคนที่พึ่งตนเองได้ทางการเงินเหมือนกับที่ได้ทำมาตลอดชีวิต

ดิฉันขอจากรัฐเพียงว่า ให้ช่วยจัดระบบคุ้มครองและดูแล เพื่อให้เงินที่ดิฉันมี และที่อยู่อาศัยที่ดิฉันเลือก ดูแลดิฉันให้อยู่สุขสบายตามสภาพไปจนตาย

ข้อเสนอแนะด้านผลิตภัณฑ์ทางการเงิน

บริการทางการเงินเพื่อผู้สูงอายุที่พอเทียบเท่ากับบำนาญ ที่น่าจะมีในเมืองไทย มีตัวอย่างดังต่อไปนี้

  1. ภาคสถาบันการเงินต่างๆ (ไม่รวมธนาคารพาณิชย์)

กรมธรรม์ประกันชีวิต จ่ายเบี้ยประกันครั้งเดียว ได้รับเงินจ่ายคืนเป็นงวดตลอดชีพ ที่มีเงื่อนไขเป็นธรรมไม่ด้อยไปกว่าในต่างประเทศที่เจริญแล้ว

ผลิตภัณฑ์ทางการเงินอื่นๆ ที่จ่ายคืนแบบบำนาญ ตามที่สถาบันการเงินคิดขึ้นมา

  1. ภาครัฐบาล

พันธบัตรรัฐบาลอายุยาว จ่ายดอกเบี้ยพร้อมคืนเงินต้นบางส่วน (เทียบได้กับการกู้่เงินโดยรัฐ แบบลดต้นลดดอก) โดยให้มีตัวเงินจ่ายคืนทุกเดือนอย่างสม่ำเสมอ

  1. ภาคธนาคาร

การแปลงสินทรัพย์ (บ้านพักอาศัย) เป็นกระแสเงินสด ผ่านการกู้เงินจากสถาบันการเงินโดยขายบ้านให้สถาบันการเงิน (reversed mortgage)

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย

ภาคเอกชนทำบางอย่างเองไม่ได้ ถ้าไม่มีกฎหมายกำหนดขอบเขต ดังนั้นจึงเป็นเรื่องที่ผู้สูงอายุที่มีบทบาทในสมาคม ชมรม ฯลฯ จะได้ระดมพลังกันเพื่อผลักดัน โน้มน้าว เรียกร้อง หรือนำเสนอ ให้เกิดมีผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่เหมาะกับผู้สูงอายุ หรือกฎหมายจำเป็นเพื่อให้เกิดบริการที่ประสงค์ด้วย ตัวอย่างเช่น

การเรียกร้องให้มีบริการทางการเงินเทียบเท่าบำนาญ ที่กล่าวไปแล้ว

กฎหมายส่งเสริม ดูแล และคุ้มครอง กิจการให้บริการบ้านผู้สูงอายุ ในระดับบริการวัยต่างๆ กัน

การอนุญาตให้มีผู้ดูแลทรัพย์สินสำหรับผู้สูงอายุ เพื่อประโยชน์ของผู้สูงอายุ ตั้งแต่วันทำสัญญาจนถึงวันตาย เช่น

ดูแลเงิน อย่างน่้อยเท่ากับจำนวนที่คาดว่าจำเป็นต้องจ่ายสำหรับการอยู่อาศัยในบ้านผู้สูงอายุ

ดูแลทรัพย์สินเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์อย่างครบวงจร เช่น การให้เช่า การดูแลระบบซ่อมบำรุง ฯลฯ

ดูแลมิให้ผู้สูงอายุทำธุรกรรมทางการเงินที่เสียประโยชน์ของตนเองอย่างร้ายแรง เช่น ยกทรัพย์ให้ผู้อื่นส่วนมากหรือทั้งหมด ทั้งๆ ที่ผู้สูงอายุนั้นไม่มีรายได้ทางอื่นมาทดแทนที่จะทำให้อยู่่ไปได้อย่างสะดวกสบายในระยะเวลาที่เหลือของชีวิต เป็นต้น

ทั้งหมดนี้เพื่อต้อนรับสังคมเมือง และสังคมผู้สูงอายุของไทยที่มาถึงแล้ว

ตัดตอนและสรุปจากคำบรรยายในการประชุมสมัชชาผู้สูงอายุระดับชาติ เรื่อง ความมั่นคงทางด้านรายได้ของผู้สูงอายุไทย ในอนาคต” ๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๖

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s