ที่นี่มีความหมาย ภาพฉายที่ 2

ภาพฉายที่ 2 

สิ่งเลวร้ายที่อาจเกิดขึ้น

การแตกสลายของระบบอุดมศึกษาไทย

ระบบอุดมศึกษาของไทยที่ป่ระกอบด้วยมหาวิทยาลัยของรัฐหลากหลายประเภท หลากหลายพันธกิจในการจัดบริการอุดมศึกษาถูกจัดลงในการกำกับดูแลสูตรเดียวกัน และเป็นระบบกำกับจากบนลงล่าง ส่วนมหาวิทยาลัยเอกชนถูกกำกับเข้มยิ่งกว่า ด้วยทัศนคติของภาครัฐที่ว่า เอกชนไม่ได้ตั้งใจจัดการศึกษาเพื่อการศึกษาจริงจัง แต่เข้ามาทำกิจกานี้เพราะต้องการแสวงหากำไรจากค่าเล่าเรียน และแสวงหากำไรจากการเก็งราคาที่ดิน

พ่อแม่ผู้ปกครองที่มีเงินและมีความรู้นิยมส่งลูกหลานไปเรียนโรงเรียนในต่างประเทศมานานแล้ว ด้วยเหตุผลต่างๆ กัน แม้ต่อมาจะมีแนวโน้มให้ลูกเรียนในมหาวิทยาลัยที่มีชื่อของไทยมากขึ้น เพราะเห็นว่าระดับมาตรฐานใช้ได้ และลูกได้เพื่อนที่จะมีประโยชน์ในอนาคต แต่ก็เป็นไปชั่วเวลาไม่นาน แนวโน้มการส่งลูกไปเรียนเมืองนอกก็กลับเป็นที่นิยมใหม่ และขยายตัวมากยิ่งขึ้น เมื่อผู้ปกครองเห็นว่าการไปปเรียนเมืองนอกได้ทั้งเพื่อน ภาษาที่ดี การรักการเรียนรู้ ความมีวินัย การรู้จักคิด การส่งลูกไปเรียนต่อจึงไม่จำกัดเฉพาะคนระดับที่เคยใช้ชีวิตในต่างประเทศเท่านั้น ดารา นักเขียน ข้าราชการ กระทั่งพ่อแม่ที่เป็นอาจารย์ในมหาวิทยาลัยชั้นนำของประเทศเองก็ยังส่งลูกไปเมืองนอก มหาวิทยาลัยไทยจึงขาดนักศึกษาระดับหัวกะทิไปมากขึ้นเป็นลำดับ

เมื่อมหาวิทยาลัยต่างประเทศเริ่มสนใจประเทศไทย เพราะคนไทยแม้ในประเทศไทยก็นิยมหลักสูตรนานาชาติ และหลักสูตรที่สอนเป็นภาษาอังกฤษ จึงมีการเปิดสำนักงานตัวแทนในประเทศไทย เพื่อดึงนักศึกษาไทยไปเรียนต่างประเทศ สำหรับนักศึกษาที่ไม่สะดวกไปเพราะเงินไม่พอ ก็มีการจัดส่งอาจารย์มาเปิดสอนเป็นห้องเรียนพิเศษเป็นครั้งคราว เพื่อหลบปัญหาการถูกกำกับโดยภาครัฐของไทย

ทั้งในภาพฉายที่ 1 และภาพฉายที่ 2 มหาวิทยาลัยของรัฐตอบสนองต่อความท้าทายด้วยการขยายจุดอ่อน และลดจุดเด่นยิ่งขึ้นไปอีก ด้วยการกระชับพื้นที่ อาจารย์ในคณะและภาควิชาต่างๆ ออกไปหาทางดึงนักเรียนเรียนดีจากโรงเรียนมาเข้าภาควิชาของตน ซึ่งตนเห็นว่าเป็นภาควิชาที่ดีมาก ไม่มีอะไรต้องเปลี่ยนแปลง

แต่ว่าการ “เรียนดี” มีหลายความหมาย เพราะระบบโรงเรียนของเราเลิกการให้คะแนนที่วัดเทียบความสามารถมานานแล้ว อาจารย์จึงไปคัดนักเรียนจากโรงเรียนที่คุ้นเคยและรับเด็กฝากมากขึ้น เพราะว่าตัวอาจารย์เองก็ถูกฝากเข้ามา จึงคุ้นเคยและพอใจระบบนี้

นักเรียนเรียนเก่งที่อาจเข้าข่ายได้เข้าเรียน หลายคนเข้ามาแล้วอึดอัดกับทัศนคติของคณาจารย์ที่บีบรัด เพราะอาจารย์ต่างคนต่างก็รักษาพื้นที่อิทธิพลของตน ต่างคนต่างหวงนักศึกษาด้วยการ ไม่ยอมเซ็นอนุญาตให้นักศึกษาเรียนข้ามภาควิชาและเข้มงวดห้ามนักศึกษาย้ายภาควิชา นอกจากนี้แต่ละภาควิชายังเพิ่มวิชาและชั่วโมงเรียนเพื่อเน้นย้ำว่าวิชาของตนสำคัญมาก ต้องเรียนมากๆ ชั่วโมง อาจารย์ทุ่มเทสอนให้หมดที่อาจารย์รู้

นักศึกษาจำนวนหนึ่งแม้เข้ามาแล้วก็ตัดสินใจลาออกไปอยู่มหาวิทยาลัยอื่น หรือในโลกของการอุดมศึกษาที่ไม่ใช่โมโนโปลีของมหาวิทยาลัยไทยอีกต่อไป ก็หันไปเรียนเอง เพราะมีทางเลือกอื่นที่เปิดให้อย่างกว้างขวางในที่ศักยภาพของตนเองไม่ถูกจำกัดด้วยความรู้ล้าสมัย และแคบๆ ของอาจารย์

เทคโนโลยีสารสนเทศของโลกไร้พรมแดนเปิดทางเลือกใหม่ให้อาจารย์มหาวิทยาลัยที่สอนดีและมีวุฒิเด่นและยังอยากสอนหนังสือแต่โดนระบบเจ้านายอุปภัมภ์ เด็กเส้น และ “การเมืองในมหาวิทยาลัย” เล่นงานหนัก จนไม่ได้สอนวิชาที่เล่าเรียนมา หรือถูกมอบหมาย “งานอื่นๆ” ที่ไม่มีอาจารย์คนใดอยากทำเพราะเป็นงานธุรการบ้าง งานเสมียนบ้าง  อาจารย์เหล่านี้ลาออกจากมหาวิทยาลัยมาตั้งกลุ่ม (เหมือนหมอโปลีคลินิคหรืออาจารย์สอนพิเศษ) รับดูแลและติวนักศึกษาที่สมัครเรียนวิชาในหลักสูตรผ่านอินเทอร์เน็ตแบบ อี เลิร์นนิ่ง ของมหาวิทยาลัยชั้นนำของโลก ที่อาจารย์เหล่านี้เคยผ่านการศึกษามาแล้ว และมีกระบวนการเรียนรู้ที่น่าสนใจกว่า

ระบบติวเตอร์ของฝรั่งสมัยโบราณกลับมาแพร่หลายในระบบอุดมศึกษาของประเทศไทยโดยปัจเจกบุคคล ด้วยระบบ “Home university” เพราะยังมีทักษะหนึ่งที่โลกไซเบอร์ทำแทนไม่ได้คือเรื่องของปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในสังคม

ระบบนี้ดึงดูดนักศึกษาเรียนเก่งที่รักอิสระและสนใจหาความรู้ที่จบลงด้วยปริญญาดีๆ อีกด้วย นักศึกษาแบบนี้จึงหนีออกจากระบบมหาวิทยาลัยมาอยู่ในระบบเรียนเองและตั้งกลุ่มกันขึ้นมาเป็น “College” โดยเชิญอาจารย์ที่ตนเห็นว่ามีความรู้ความสามารถและความใส่ใจในการพัฒนาผู้เยาว์มาเป็นผู้ให้คำแนะนำ และเป็นที่ปรึกษา

นอกจากชุมชนคนวิทยาลัยในประเทศแล้ว ยังเสริมทักษะและความรู้รอบในระดับสากลด้วยการใช้เวลาไปเป็นนักศึกษาชั่วคราว (Visiting students) ในมหาวิทยาลัยชั้นนำในต่างประเทศ ตามที่อาจารย์ที่ปรึกษาช่วยติดต่อให้ และตนกำลังลงวิชาเรียนตามโปรแกรม อี เลิร์นนิ่ง อยู่

เมื่อขาดทั้งนักศึกษาเก่ง และอาจารย์ผู้ทรงความรู้ มหาวิทยาลัยของไทยจึงเป็นได้เพียงแหล่งขายปริญญาบัตรหลากหลายราคา และเป็นโรงเรียนพัฒนานักเรียนที่จบชั้นมัธยมศึกษา ((Post high school) ให้พร้อมทำงาน มากกว่าจะเป็นสถาบันอุดมศึกษาในความหมายสากล ประเทศไทยหันไปพึ่งต่างประเทศเป็นสถาบันอุดมศึกษาของประเทศอีกครั้ง ดังที่เคยทำมาในอดีตก่อนตั้งมหาวิทยาลัยแห่งแรกในประเทศ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s