พาทีในความมืด

 

พาทีในความมืด

เราเดินไปในความมืดสนิท มืดจนมองไม่เห็นอะไร จะหลับตาหรือลืมตาก็มีค่าเท่ากัน

ไม้เท้าสีขาวในมือกวาดไปข้างหน้าในรัศมีกายเพื่อให้ย่างก้าวต่อไปไม่พลาดล้ม ไม่เดินชนสิ่งที่มองไม่เห็นที่อาจขวางอยู่ข้างหน้า

เมื่อมือคลำพบกำแพง ความมั่นใจทวีขึ้นอย่างเหลือเชื่อ เพราะเท่ากับว่ามีทาง “มองเห็น” อีกทางหนึ่ง นอกเหนือจากไม้เท้าคู่ในที่ทำหน้าที่มองพื้นให้

เราแต่ละคนก็ช่างพูดขึ้นโดยกระทันหัน เสียงเป็นเพื่อนที่ดีในยามที่เรามองไม่เห็น เราหาทิศทางจากเสียงต่างๆ ที่เราได้ยิน เราแปลความสถานที่ที่เราอยู่จากเสียงต่างๆ รอบตัว

แล้วเราก็เริ่มบทสนทนาในความมืด เพราะเสียงพูดคุยเป็นวิธีเดียวที่เราจะสื่อสารกับโลกรอบตัวเรา เราเป็นเพื่อนกันผ่านเสียงและเน้ือหาที่สนทนากัน โดยที่ไม่ต้องเห็นว่าหน้าตาคู่สนทนาเป็นอย่างไร เขาอยู่ในวัยไหน สูงต่ำดำขาว หล่อเหลาหรือว่าขี้เหร่อย่างไร

เมื่อจะเดินหลงทาง หรือเมื่อเจอกับสถานการณ์ที่อาจจะขลุกขลัก ในความมืดมิดนั้นมีมือที่โอบอุ้ม มีสัมผัสที่เอื้ออาทร และปลอบประโลม เป็นแสงสว่างอันอ่อนโยนคอยประคับประคองให้เดินต่อไป

นี่คือโลกที่เราเพิ่งค้นพบใหม่ในนิทรรศการบทเรียนในความมืด หรือ Dialogue in the Dark โลกที่คนตาบอดคุ้นเคย แต่ว่าเป็นการเดินทางผ่านประสบการณแปลกใหม่สำหรับคนที่ยังตาดี แล้วได้มีโอกาสลองเป็นคนตาบอดอยู่ชั่วเวลาหนึ่งชั่วโมง

เป็นหนึ่งชั่วโมงที่มีค่ามาก เพราะทำให้เราเข้าใจมุมมองโลกของคนตาบอดได้ดีขึ้น ได้รู้ว่าเราพึ่งพาสายตามากเพียงใดในการดำรงชีวิตประจำวัน และก็ได้รู้ว่าสัมผัสและเสียงมีค่าล้ำสำหรับคนที่ไม่อาจใช้สายตาได้เพียงใด

การทดลองเป็นคนพิการเป็นประสบการณ์ที่ดีในการเห็นใจเพื่อนมนุษย์ที่โชคร้าย หรือบุญน้อยกว่าเรา

นักศึกษามหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เคยทำโครงการลองเป็นคนพิการ เพื่อทดสอบสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ ในที่สาธารณะสำหรับคนพิการ และเห็นหลายสิ่งหลายอย่างที่ควรปรับปรุง นอกจากนี้ยังได้เห็นทัศนคติและท่าทีที่คนอาการครบ ๓๒ มองคนพิการอีกด้วย เป็นการเล่นบทบาท (role play) ที่มีประโยชน์ในการเห็นอกเห็นใจผู้อื่นได้อย่างดี

ในต่างประเทศที่คนพิการออกมานอกบ้านมากกว่าเมืองไทย นักท่องเที่ยวไทยคงจะได้เคยสังเกตเห็นไฟสัญญาณจราจรที่ส่งเสียงด้วย เพื่อบอกให้คนพิการทางสายตาได้รู้ว่าตอนนี้สัญญาณจราจรกำลังเปิดให้คนเดินเท้าเดินข้ามถนนได้

ถนนทุกสายมีทางลาดแทนขั้นบันได หรือมีทางลาดคู่กับบันได เพื่อความสะดวกของคนที่นั่งรถเข็นหรือว่าใช้เครื่องช่วยในการทรงตัวเวลาเดิน

ในสวนสาธารณะบางแห่งมีส่วนที่จัดเป็นสวนไม้กลิ่น นอกเหนือจากสวนไม้ดอก ต้นไม้ที่คัดมาจะมีกลิ่น เช่น ลาเวนเดอร์ และสมุนไพรอีกหลายชนิด และปลูกยกพื้นขึ้นมาระดับเอว อำนวยความสะดวกให้ผู้พิการทางสายตาสามารถ “ชม” สวนได้ ด้วยการสัมผัสใบ และรับรู้กลิ่น

นี่เป็นสิ่งอำนวยความสะดวกบางประการเพื่อให้ชีวิตคนพิการไม่แห้งแล้งเกินไป

สำหรับโครงการ Dialogue in the Dark นี้ ต้องขอบคุณ นายแอนเดรียส ไฮเนกี้ ที่เป็นคนริเริ่มจัดขึ้นมาครั้งแรกในประเทศเยอรมนี และตอนนี้ก็แพร่หลายไปหลายสิบประเทศแล้ว และต้องขอบคุณพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ ที่นำประสบการณ์มีค่านี้มาให้คนไทยได้สัมผัสถึงกลางกรุงเทพฯ

ผู้นำชมบอกเราว่า ของเมืองไทยนับว่าใหญ่มาก เพราะมีห้องให้ประสบการณ์ต่างๆ ถึง ๗ ห้องด้วยกัน

สำหรับผู้ที่สนใจประสบการณ์การเป็นคนในโลกมืด ลองแวะไปชมนิทรรศการ “บทเรียนในความมืด” นี้ได้ที่พิพิธภัณฑ์ อพวช. อาคารจัตุรัสจามจุรี ชั้น ๔ ด้วยค่าเข้าชมคนละ ๙๐  บาท เป็นประสบการณ์ที่คุ้มค่าทีเดียว

สำหรับคนที่ไม่คุ้นกับกรุงเทพฯ อาคารนี้อยู่ตรงสี่แยกสามย่าน ตรงถนนพญาไท ตัดกับถนนพระรามที่ ๔ ตรงข้ามกับวัดหัวลำโพงค่ะ

ก่อนเข้าชมเราก็ได้ความรู้มาแล้ว เช่น เจ้าหน้าที่จะแนะนำการถือไม้เท้า และกติกามารยาทการใช้ไม้เท้า เช่น เวลานั่งให้ตั้งไม้เท้าไว้ใกล้ตัว ห้ามวางไม้เท้ายื่นไปข้างหน้า เพราะคนตาบอดคนอื่นๆ อาจจะเดินสะดุดเอาได้ เพราะเขามองไม่เห็น เวลาไม้เท้าตก อย่าก้มลงไปเก็บ เพราะหัวอาจจะโขกกับอะไรที่อยู่ตรงหน้าได้ เพราะเรามองไม่เห็น ให้ทรุดตัวลงนั่งแล้วเก็บ เป็นต้น

อยากไปและแน่ใจว่าไปแล้วได้ชมแน่ๆ ไม่ใช่ไปวันพิพิธภัณฑ์ปิดประจำสัปดาห์ ควรโทรศัพท์จองหรือเช็คล่วงหน้า ทางที่ดีคือ กะใช้เวลาบางส่วนอยู่ที่จัตรัสจามจุรีด้วย คือไปซื้อตั๋วเข้่าชม ถ้าหากว่ายังไม่ว่าง ก็จองเวลา แล้วไปเดินซื้อหนังสือหรือกินอาหารเสียก่อนก็ยังได้

นิทรรศการเปิดให้เข้าเป็นรอบๆ ทุก ๑๕ นาทีหรือกว่านั้น ใช้เวลาทั้งหมด ๑ ชั่วโมง และรับผู้ชมได้รอบละไม่เกิน ๘ คนเท่านั้น

โทรศัพท์จองได้ที่ 02 577 9999 ต่อ 1829 – 1830 หรือถามได้ที่ อพวช. จัตุรัสจามจุรี ที่ 02 160 5356

ขอให้สนุกกับประสบการณ์การเที่ยวถนนในความมืดค่ะ

นวพร เรืองสกุล  (พิมพ์ในสกุลไทย คอลัมน์เที่ยวถนน ท่องตลาด ฉบับที่ ๒๙๙๖)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s