Educational Environments

“University may be considered with reference either to its students or to its studies.”

John Henry Cardinal Newman

The Idea of a University, 1931

 

Educational Environments 

สภาพแวดล้อมเชิงสถาปัตย์ในวิทยาเขตการศึกษา- – เพื่อการศึกษาและเพื่อนักศึกษา

 

ได้ของขวัญปีใหม่เป็นหนังสือชื่อ Educational Environments No. 3 รวบรวมโดยสถาปนิกชื่อ Roger Yee สำนักพิมพ์ Visual Reference Publications

หนังสือเล่มนี้นำเสนออาคารสร้างใหม่ และอาคารเก่าปรับปรุงใหม่ให้เข้ากับผู้ใช้ซึ่งเป็นนักศึกษาในปัจจุบัน ของมหาวิทยาลัยต่างๆ ในสหรัฐอเมริกา

แนวเรื่องที่นำเสนอ สอดคล้องและขยายความภาพเขตการศึกษาในชุด Educational Spaces, Southern California ที่ได้ทำบล็อกไปเมื่อกลางเดือน จึงขอแนะนำท่านที่สนใจพัฒนากายภาพของสถาบันการศึกษา เผื่อจะเปิดๆ ดูแล้วได้แนวคิดมาเทียบเคียงหรือเป็นแรงกระตุ้นให้ทำเขตการศึกษาเพื่อการศึกษาและเพื่อนักศึกษา ในบ้านเราบ้าง

 

อาคารต่างๆ เป็นหนึ่งองค์ประกอบของสภาพแวดล้อมของการให้การศึกษา เป็นส่วนหนึ่งของการเป็น “ชุมชน” ที่เตรียมนักศึกษาสำหรับโลกภายนอกที่ไม่แน่นอนและผันแปรรวดเร็ว หลายสถาบันการศึกษา ทั้งระดับมัธยมและอุดมศึกษาบางแห่ง ให้สถาปนิกชั้นนำของประเทศเป็นผู้ออกแบบอาคารที่ผสานความงามกับประโยชน์ใช้สอยเข้าด้วยกัน

ส่ิงที่ได้เห็นในหนังสือ ถอดความหมายได้หลายประการ

  1. อาคารและพื้นที่ใช้สอยสะท้อนกิจกรรมของนักศึกษาที่เป็นคนยุคดิจิทัล และการเรียนการสอนยุคใหม่ที่ให้เวลากับกิจกรรมและการเรียนรู้ร่วมกันมากขึ้น
  2. แฝงความคิดเรื่อง green building, environmentally friendly building เอาไว้ด้วย ไม่ว่าจะเป็นเพื่อประโยชน์ใช้สอยใด  เช่น วางตำแหน่งอาคารให้ได้ประโยชน์จากแสงมากที่สุด ติดตั้งดวงไฟแบบประสิทธิภาพสูง ใช้วัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและดูแลรักษาง่าย
  3. ประหยัด เช่น มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ซื้อโรงแรมเก่ามาปรับปรุงใหม่ ใช้เป็นที่พักนักศึกษา เป็นต้น
  4. ตอกย้ำ value ของการอนุรักษ์ ลงไปในใจนักศึกษาและผู้ใช้อาคาร เพราะอาคารหลายหลังเป็นการปรับปรุงและแปลงโฉม   อาคารเดิมที่มีมาหลายสิบปีแล้วจนเรี่ยมเอี่ยม งานต่อเติมก็ผสมผสานกันได้ระหว่างใหม่กับเก่า มิได้ทะลายอาคารเดิมลงจนราบโดยอ้างว่าโบราณล้าสมัย แล้วสร้างใหม่ซึ่งรอวันล้าสมัยในอนาคต เช่นที่ผู้บริหารบางมหาวิทยาลัยของเราชอบทำ
  5. งานออกแบบคำนึงถึงการเก็บต้นไม้ใหญ่ไว้ให้ร่มเงา และเก็บวิวงามของพื้นที่ไว้ให้ชื่นชม พื้นที่ที่ใช้ร่วมกันบางแห่ง คำนึงถึงระบบเสียงด้วย เพื่อมิให้เสียงก้องสะท้อนรบกวนการทำงาน
  6. ได้เห็นความโอ่อ่า รสนิยมดี ที่ไม่จำเป็นต้องแพง

 

ทั้งหมดนี้แสดงให้เห็นตัวอย่างของสิ่งที่เป็นไปได้ เมื่อวิชาชีพสถาปนิกกับฝ่ายบริหารร่วมมือกันลงมือเอาจริงกับคุณภาพชีวิตในเขตการศึกษา ไม่ว่าจะเป็นในพื้นที่ใช้สอยเพื่อเรียน เพื่ออยู่ เพื่อกิน หรือเพื่อกิจกรรมอื่นๆ

 

ห้องเรียน เรียบ ง่าย แต่สะดวกในการใช้งาน

ศูนย์นิสิตนักศึกษา ที่รวมพื้นที่สำหรับการให้คำแนะนำปรึกษา สำนักงานของฝ่ายบริหารกิจกรรม พื้นที่ไปรษณีย์ ธนาคาร ร้านค้า ร้านอาหาร ด้วย

อาคารกีฬาในร่ม, recreation center, dance center

ห้องสมุดที่ยังไม่ล้าสมัยในโลกยุคดิจิทัล

หอพัก ห้องกิจกรรมนักศึกษา ที่รับรู้การอยู่ร่วมกันเป็นชุมชน และส่งเสริมการมีกิจกรรมร่วมกันผ่านการจัดให้มีพื้นที่ใช้สอยที่เหมาะสม  เช่น ห้องประชุมขนาดเล็ก ห้องซ้อมดนตรี ห้องคอมพิวเตอร์ ห้องรับแขก ฯลฯ

ห้องทดลอง และห้องปฏิบัติการต่างๆ ศูนย์ศิลป์ และหอแสดงดนตรีและละครอันเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนการสอน และหอประชุม ที่ประกอบศาสนกิจ (โบสถ์) ตลอดจน visitors center ที่เป็นด่านแรกสำหรับผู้มาเยือน (เช่น นักศึกษาและผู้ปกครอง ที่มาชมมหาวิทยาลัยก่อนตัดสินใจเลือกมหาวิทยาลัย เป็นต้น)

ห้องรับประทานอาหารรวม ร้านอาหารหลากหลาย ทั้งแบบไถถาด แบบนั่งสบายๆ หรือแบบฉวยแล้วไป ร้านกาแฟกลางแจ้ง ทั้งหมดนี้เน้นที่ความโปร่ง โล่ง สว่าง สะอาด ชวนเชิญให้ทุกคนมาคุยกัน ได้บรรยากาศแห่งความมีอิสระทางความคิด และการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอย่างเสรี (ไม่ใช่อาคารอับ ทึบ หลังคาต่ำ ขาดแสง และกลิ่นกะเพราไก่คลุ้งจนจามทุกเที่ยงวัน ดังที่ได้ประสบมาในเขตการศึกษาหลายแห่งของเรา)

 

เขาบอกไว้ในหนังสือว่า อาคารดีๆ อาจจะไม่ทำให้ระบบการศึกษาดีขึ้นหรอก แต่สภาพแวดล้อมที่ดีก็มีความหมาย และเป็นการตอกย้ำว่า การแข่งขันและความเป็นผู้นำ เริ่มต้นในสถานศึกษา สถาบันการศึกษาจึงจำเป็นต้องมุ่งไปบนเส้นทางแห่งความเป็นเลิศ

โดยส่วนตัวแล้ว เห็นว่าสภาพแวดล้อมทางกายภาพที่ดี เอื้อต่อประสิทธิภาพของการเรียน นี่เป็นประโยชน์ข้อที่หนึ่ง

สภาพแวดล้อมที่ดีเป็นความภูมิใจของผู้เรียนและศิษย์เก่า สามารถดึงดูดนักศึกษาที่ยังไม่ตัดสินใจเลือกมหาวิทยาลัยได้บางส่วน และเมื่อมาอยู่ร่วมกันแล้ว ก็เกิดพลังร่วมในการที่จะดูแล และรักษาพื้นที่ไว้ให้ดีต่อไปได้ด้วย นี่เป็นประโยชน์อีกข้อหนึ่ง

 

อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว หลายคนอาจจะวกกลับไปพินิจภาพในชุด Educational Spaces อีกครั้งหนึ่ง เพื่อจะ “อ่าน” อะไรได้เพิ่มขึ้น

มหาวิทยาลัยของเราก็มีหลายแห่ง หรือหลายจุดในแคมปัส ที่อวดได้ ถ้าส่งภาพมาแบ่งกันดูบ้าง ก็จะทำให้การแลกเปลี่ยนเรียนรู้กว้างขวางขึ้น ไม่ต้องดูแต่แบบจากต่างชาติเท่านั้น

 

นวพร เรืองสกุล

29.01.2012

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s