ทอดกฐิน

This slideshow requires JavaScript.

ชุดกฐฺินมี ๓ ส่วนคือ

๑. Slideshow บอกความหมายของกฐฺินโดยทั่วไป และวัตถุประสงค์ของการทอดกฐินในครั้งนี้

๒. เรื่อง “ชวนทอดกฐิน” เล่าความเป็นมาของงานกฐินครั้งนี้

๓. เรื่อง “วัดชายคลอง” เล่าความทรงจำรำลึกในวัยเยาว์ของคนนครศรีธรรมราช

ชวนทอดกฐิน

“วัดชายคลอง ยังไม่มีใครจองกฐิน ทำไงดี”

ญาติผู้ใหญ่ที่นครศรีธรรมราชปรารภขึ้นมา ในระหว่างที่กำลังนั่งเตรียมของสำหรับการตักบาตรเทโวในวันรุ่งขึ้น

ได้ยินเพื่อนๆ เคยได้ทำบุญกับวัดที่กฐินตก พอได้ยินก็นึกว่า ทำไมนะ เราจึงจะได้เจอวัดให้เราได้ทำบุญแบบนี้บ้าง

โอกาสมาแบบนี้มีหรือจะไม่ฉวย

ปากไวเท่าความคิด “เราก็ทำกฐินสามัคคีกันซิคะ”

หลังจากนั้น คุณน้ากับคุณหลานก็เริ่มต้นวางแผน

“วันไหนดี ควรเป็นเสาร์หรืออาทิตย์นะ” คุณน้าเสนอ

“วันไหนก็ได้ค่ะ ไม่อยู่สักวันเดียว คุณน้าเป็นประธานทอดไปเลย” คุณหลานสนอง

แล้วสองคนก็ตกลงกันเองว่า จะเป็นวันเสาร์ที่ ๕ พฤศจิกายน และก็เริ่มโทรศัพท์หาผู้ร่วมทำบุญ ทุกคนตอบรับด้วยดี มีรายหนึ่งถามว่า “ต้องการเท่าไหร่”

“ไม่กะเกณฑ์ค่ะ” คุณน้าตอบไปตามสาย “ทำบุญตามกำลังศรัทธา เราทำเพื่อสืบทอดประเพณีกัน”

ได้เคยทราบจากเพื่อนคนหนึ่งที่เคยเป็นผู้แทนราษฎรว่า แต่ละปีีมีวัดที่ตกกฐินจำนวนมาก เพราะวัดในเมืองไทยเวลานี้ดูจะมีมากเกินไปเสียแล้ว หรือพูดอีกอย่างหนึ่งก็น่าจะเป็นว่า คนสมัยนี้ไม่ได้รับวัดข้างบ้านว่าเป็นเพื่อนร่วมชุมชนแบบสมัยก่อน จึงไม่มีการจัดการบำรุงวัดในทางที่ถูกที่ควร

เพื่อนคนนั้นเคยทอดกฐินเป็นกฐินหมู่ และก็ได้ยินมาด้วยว่า บางพื้นที่เทศบาลจัดถวายเพื่อให้เป็นไปตามประเพณี ประเพณีนี้ไม่เกี่ยวอะไรกับพระวินัยว่าต้องมี ต้องทำ ไม่ทำจะผิด

ในเบื้องต้น คุณหลานผู้ค่อนข้างไฮเทค และเป็นพวกสีเขียวตั้งใจว่าจะไม่พิมพ์ใบฎีกา และไม่มีซองกฐิน เพราะเป็นการใช้กระดาษอย่างสิ้นเปลือง แค่บอกปากเปล่า โทรศัพท์ และส่ง อี เมล์ ก็พอแล้ว

“ไฮ้ ไม่ได้นะ ทำที่กรุงเทพฯ น่ะได้ แต่ที่นี่ต้องพิมพ์บ้าง ใบเล็กๆ ก็พอ เพื่อให้อุบาสก อุบาสิกาที่มาวัดเป็นประจำได้ทราบและร่วมบุญด้วย”

“ตามใจคุณน้าค่ะ แต่ที่กรุงเทพฯ ไม่ต้องนะคะ เพราะว่ากว่าจะขับรถไปส่งซองก็ไม่ทันเวลาแล้ว”

“แล้วจะเก็บเงิน ส่งเงิน ส่งใบปวารณากันยังไง”

“ขอเบอร์บัญชีธนาคารของวัดมา ใครอยากทำบุญส่งให้ท่านเองเถอะค่ะ” คนไม่ชอบรับผิดชอบตอบอย่างว่องไว “แล้วให้เขาส่งใบเปย์อินมาให้คุณน้า พร้อมชื่อและที่อยู่ คุณน้าจะได้ส่งใบอนุโมทนาไปให้เขาได้ ดีไหมคะ”

เรื่องที่ยากกว่าเรื่องจัดกฐินก็คือ หาชื่อประธาน เพราะต่างคนต่างเกี่ยงกันไม่ยอมเป็นประธาน ทั้งๆ ที่เป็นประธานไม่ถูกกะเกณฑ์ให้ต้องจ่ายเงินสักหน่อย ต่อจากนั้นก็หาขื่อรองประธาน และกรรมการบางชื่อมาเติมไว้ด้วย เพื่อให้ผู้ที่จะทำบุญได้รู้ที่มาที่ไป ไม่กลายเป็นกฐินเถื่อนของพวกมิจฉาชีพที่หลอกต้มเอาเงินใครที่หลงเชื่อ

ค่ะ นี่คือที่มาของการทำสไลด์ชุดนี้ คือเพื่อใช้แทนใบบอกสำหรับผู้ที่ได้รับการติดต่อโดยตรงจากผู้เขียน ด้วยวาจาหรือทางโทรศัพท์แล้ว

ที่เป็นประสบการณ์ตรงก็คือ ยิ่งทำยิ่งรู้มากขึ้น เพราะอ่านแล้วรู้ว่าตนเองไม่รู้มากเหลือเกิน โทรศัพท์และไปหาท่านเจ้าคุณอาจารย์ ๒ รูป เปิดหนังสืออีก ๒ – ๓ เล่ม กว่าจะมั่นใจพอจะสรุปเป็นสไลด์ชุดนี้ได้

ขอเรียนย้ำว่าสไลด์ชุดนี้ต้องการเล่าให้ฟังเฉยๆ พอให้ท่านที่ได้อ่านได้ฟังเกิดความรื่นเริงไปด้วย ส่วนท่านที่ไม่ชอบทำบุญแบบนี้ก็ขอให้อ่านเพลินๆ ค่ะ และหากว่ามีท่านใดเกิดศรัทธาจะทำบุญด้วย ไม่ต้องทำที่วัดชายคลองก็ได้ค่ะ วัดใกล้บ้านท่านหรือวัดที่ท่านไปเวลาที่ท่านมีธุระหรือมีความทุกข์ ก็ไปอุปภัมถ์บำรุงวัดนั้นเถอะค่ะ

เวลาทอดกฐินมีเพียง ๑ เดือนหลังจากวันออกพรรษา และวัตถุประสงค์ที่มีมาตามพระวินัยและเหตุการณ์ในสมัยพุทธกาล ถ้าทำตามนั้นก็ไม่ใช่เรื่องที่ต้องการเงินทองมากมายแต่ประการใด ชาวบ้านที่พึ่งพาอาศัยวัด และวัดที่เอื้อในการเป็นที่พักใจให้กับชุมชนน่าจะดำรงประเพณีนี้ไว้ได้

ที่ขาดไปเห็นจะไม่ใช่เงินทอง แต่เป็นที่ความรู้ความเข้าใจ บวกกับค่านิยมสมัยนี้ที่ว่าทอดกฐินเป็นงานใหญ่ เป็นเรื่องสิ้นเปลืองเงินทอง

นวพร เรืองสกุล

๑๖ ตุลาคม ๒๕๕๔

วัดชลเฉนียน   

วัดชลเฉนียนหรือวัดชายคลอง เป็นวัดเล็ก ๆ อยู่ในตัวเมืองเก่าทางด้านทิศตะวันตก ห่างจากศาลากลางราวหนึ่งกิโลเมตร สำหรับคนเมืองนครแล้ว วัดที่แต่ละคนเลือกไปมักเป็นวัดใกล้บ้าน ที่เดินถึงได้ ซึ่งคนเมืองนครยังพึ่งพาการเดินเท้าอยู่มาก

สำหรับคนที่บ้านอยู่ย่านกลางเมืองเก่า คือหลังศาลากลางจังหวัดที่เดิมเป็นวังเจ้าพระยานคร ถ้าเดินไปทางตะวันออกจะพบกับตัวเมืองยุคใหม่ ที่คลาคล่ำไปด้วยรถยนต์ คนสัญจรและบ้านเรือนที่เป็นตึกแถว หรืออาคารยุคใหม่ พร้อมร้านค้า และแสงเสียงต่างๆครบครัน

ถ้าหันเดินไปทางตะวันตก ตามถนนที่ทอดยาวไปผ่านหน้าวัด ซึ่งเป็นถนนที่สร้างอยู่บนกำแพงเมืองเก่าที่ปัจจุบันไม่เห็นแม้แต่ซาก จะเดินผ่านบ้านเรือนที่อยู่อาศัยของคนที่อยู่มาแต่ดังเดิม แต่ละบ้านมีไม้ยืนต้นปกแผ่ให้ร่มเงาดูร่มรื่น สงบ สบาย  ยวดยานก็ไม่พลุกพล่านคับคั่ง

วัดชายคลองเป็นวัดเล็กๆ ตั้งอยู่ติดกับคลองท้ายวัง คลองนี้มีขนาดไม่ใหญ่มาก กว้างประมาณ  ๕ เมตร  น้ำในคลองไหลมาจากเขาหลวง อำเภอลานสกา  ผ่านคลองท่าดีแล้วมาบรรจบที่คลองหัวท่าด้านกำแพงเมืองทิศใต้  ก่อนแยกออกเป็นคลองสาขาอีก ๓ คลอง คือ ๑) คลองสวนหลวงทางทิศใต้  ๒) คลองท่านหรือคลองป่าเหล้าทิศตะวันออก  และ ๓) คลองท้ายวังทางทิศเหนือ

ผู้ใหญ่เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนตอนที่การสัญจรทางน้ำยังเป็นที่นิยม คลองท้ายวังเป็นท่าเทียบเรือของชาวเหนือ  คือชาวบ้าน บ้านเขาแก้ว  กำโลน ท่าดี คีรีวงษ์ ในเขตอำเภอลานสกา ที่ตั้งถิ่นฐานบนพื้นที่สูงเหนือกว่าเขตเมือง  ชาวบ้านจะเดินทางโดยเรือและขึ้นฝั่งที่นี้แล้วเดินผ่านวัดเพื่อไปนมัสการพระบรมสารีริกธาตุที่วัดพระบรมมหาธาตุที่ตั้งอยู่ทางด้านใต้ของวัด ในระยะใช้เวลาเดินเท้าไม่ถึง ๑๐ นาที และในยุคก่อนที่คลองกว้างถึง ๘ เมตร  คลองนี้ยังใช้เป็นเส้นทางลำเลียงวัสดุอุปกรณ์ที่นำมาบูรณะวัดพระบรมธาตุ ซึ่งจะมาขึ้นฝั่ง (เฉนียน) หลังวัดนี้ด้วย

คนคอน

    ๑๖ ตุลาคม ๒๕๕๔

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s