Uber Stories 4 – แลกเปลี่ยนความรู้

เรื่องที่ ๑๔ หัดใช้ App. ป้าใช้แอ็บไม่ค่อยเป็น ถ้าจะเรียกใครต้องรอไปอยู่ ณ จุดที่ต้องการเรียกเสียก่อน คนขับรถของแอ๊บนั้นๆ คือแหล่งเรียนรู้และเขาเต็มใจสอน เช่น ครั้งหนึ่งคนชับถามว่า “วันนี้คุณใช้โปรโมชั่นหรือเปล่า” “ไม่รู้ซิ ไม่รู้ว่ามีหรือไม่มี เขาดูยังไง” ผู้ขับจึงสอนว่า จะดูว่ามีโปรโมชั่นอะไร ต้องเข้าไปดูตรงไหนในแอ็บของบริษัทนั้นๆ  “ดีนะ ฉันเคยได้อีเมล์มา ไม่มีเวลาเปิด พอเปิดเข้าไปเขาพบว่าเลยเวลาได้โปรโมชั่นมาแล้ว” “คุณทำแบบที่ผมทำให้ดูนะ ง่ายๆ”  ดิฉันรับปาก  คุณคนนี้น่าจะได้รางวัลการช่วยงานส่งเสริมการขายของบริษัท   เรื่องที่ ๑๕ โปรโมชั่น ครั้งหนึ่งได้รถใหญ่ในราคารถธรรมดา   “เอ๊ะ เรียกรถผิดเหรอ”  “ไม่ผิดครับ ผมรับทั้งสองบริการ”   เขาอธิบายว่าเวลานี้ และแถวนี้ เขาเปิดให้เรียกเป็นรถเล็กด้วยเพราะตั้งใจจะทำยอดจำนวนรอบ  “ตอนนี้มีโปรโมชั่น ขับสัปดาห์ละ ๑๕ เที่ยวได้เงินเพิ่ม ขับวันละ ๓ เที่ยวต่อเนื่องได้เงินเพิ่ม”   “ได้มากไหม”  “ไม่มากครับ เพิ่มเป็นร้อยเท่านั้น ไม่เป็นเรือนพันแบบสมัยแรกขับ”  ตอนนี้มีผู้เข้ามาขับมากขึ้น ผลที่ตามมาก็คือ เงินรางวัลจูงใจที่เคยให้กับผู้ขับและผู้โดยสารลดลง เพราะบริการนี้…

Uber Stories 3 – full time plus

เรื่องที่ ๘ สองแรง สามงาน   Honda Accord  สีขาวคันงามแล่นมาเทียบที่ประตูบ้าน  “อูเบอร์แบล็กนี่นา”  เป็นความคำนึงเมื่อก้าวขึ้นรถ  เสื้อเชิ้ตแขนยาวสีขาวกับกางเกงสีเข้ม บ่งบอกว่าคุณคนขับเป็น white collar worker แน่นอน เสื้อผ้าเรียบเนี้ยบออกปานนั้น   คุยกันไปสักพักก็ได้ข้ อมูลว่า เขาออกมาขับรถเมื่อพ้นเวลาทำงานประจำ  นี่ก็เพิ่งรับฝรั่งจากเอสแคปไปส่งที่แจ้งวัฒนะ ภรรยาทำงานบริษัทอีกแห่ง และจากคำบอกเล่าดูเหมือนจะเป็นผู้บริหารมีตำแหน่งสูง วันนี้เป็นวันลอยกระทง มีงานกันทั่วทั้งพระนครและต่างจังหวัด    “ผมเห็นรถติดก็เลยลัดเลาะมาออกแถวงามวงศ์วาน ปิดสัญญาณแล้วขึ้นทางด่วนมาลงด่านพระรามหก  เพราะคิดว่าแถวนี้น่าจะหาผู้โดยสารได้  พอเปิดรับงาน ก็ได้รับสัญญาณเรียกเข้ามาพอดี”  การปิดรับงานเมื่ออยู่บนทางด่วนเป็นเรื่องปกติ เพราะถ้าเปิดเอาไว้แล้วได้รับสัญญาณให้รับงาน คงขลุกขลักมากเพราะลงทางด่วนไม่ทัน  สัญญาณเรียกตัวคงไม่รู้ว่ารถคันไหนอยู่บนทางด่วน คันไหนอยู่ถนนเลียบทางด่วน ตรงที่ดิฉันเรียกใกล้กับทางขึ้นลงของด่านพระรามหกมาก “โชคดีนะ ไม่ต้องวกไปไกล รถติดมาก ฉันก็เพิ่งมาจากบางไทร ติดรถเพื่อนคนหนึ่งมาลงที่บ้านเพื่อนคนนี้ คงล่วงหน้าคุณมาหน่อยหนึ่ง  เรามาทางด่วนเส้นเดียวกัน”   เขาขับรถมาส่งดิฉันแล้วก็จะไปรับภรรยากลับบ้าน เขาไม่ได้บอกภรรยาทำงานบริษัทอะไร หรือทำงานตำแหน่งอะไร  แต่ประเมินจากคำบอกเล่าได้ว่าน่าจะเป็นงานบริษัท และมีตำแหน่งสูงพอสมควร จากทางลงทางด่วน รถฝั่งตรงกันข้ามติดเป็นตังเม  “วันนี้แถวเจริญกรุงตรงเอเชียติก เปลี่ยนวิธีเดินรถ  รถส่วนมากถูกปัดมาออกเส้นนี้” …

Uber Stories 2 – part-time drivers

เรื่องที่ ๕ ออกมาขับแก้เหงา คุณเจ้าของโตโยต้ายาริสคันนี้น่าจะอยู่ในวัยใกล้เกษียณไม่ก็เกษียณงานแล้ว คุยสักพักหนึ่งก็  “คอนเฟิร์ม” ตามนั้น เขาเล่าว่า “ลูกผมเป็นวิศวกรทำงานบริษัทฝรั่ง เขาไม่อยากให้ผมไปทำงานเดิมอีก มันเหนื่อยและเสี่ยงเกินไป ” งานเดิมของเขา  “ผมเคยเป็นผู้รับเหมาก่อสร้าง”  ปัญหาเกิดขึ้นเมื่องานที่เขารับมาทำ ไม่เสร็จตามเวลา เพราะคนงานหายาก นัดหมายแล้วไม่ตรงต่อเวลา มาๆ ขาดๆ  งานที่เคยทำได้รายได้ดี เลี้ยงครอบครัวมาได้อย่างดีเริ่มประสบปัญหา แล้วก็ขาดทุน  จีงเลิกงาน “คนของเราไปฝึกงานต่างประเทศกันมา เขาเป็นคนงานก่อสร้างในตะวันออกกลางและอีกหลายประเทศ ขับรถก่อสร้างเป็น ใช้เครื่องจักรเครื่องมือกลเป็น  แต่มาอยู่เมืองไทยจะให้เขาแบกหาม แปลว่า เถ้าแก่ไทยไม่พัฒนาตัวเอง ไม่ลงทุน”  นึกว่าจะถูกไล่ลงจากรถเสียแล้วที่บังอาจไปวิจารณ์ผู้รับเหมาก่อสร้างต่อหน้าผู้เคยรับเหมาก่อสร้าง   การณ์กลับปรากฎว่า เขารับฟังด้วยดี เป็นมุมใหม่ที่เขาอาจจะไม่ได้คิดให้ชัด  หลักที่ดิฉันนำเสนอคือหลักของการเพิ่มผลิตภาพ คนงานดี+เครื่องมือที่เหมาะสม ได้ผลงานสูงเกินค่าเครื่องมือ และค่าแรงที่สูงขึ้น เพราะลดทั้งคนทำงานและเวลาที่ต้องใช้ในการก่อสร้าง คนงานไร้ฝีมือก็ไม่ต้องใช้ “ผมอยู่บ้านเฉยๆ ก็เบื่อ เลยตกลงกันออกมาขับรถเวลาที่อยากออกนอกบ้าน ลูกชายบอกว่าไม่ให้หักโหม ไม่ต้องทำงานแบบเต็มเวลา นี่ผมออกมาเมื่อ ๑๐ โมงเช้า คุณเป็นลูกค้ารายที่สอง บ่ายๆ ผมก็กลับบ้านแล้ว ขับรถทั้งวันไม่ไหว…

Uber stories 1

 แล้วดิฉันก็เป็นคนร่วมสมัย  เมื่อคนขับรถประจำตัวตัดสินใจกับเส้นทางชีวิตใหม่ของเขา ดิฉันหันไปพึ่งบริการพนักงานสัญจร ที่ ๑. เรียกได้ในเวลาที่ต้องการ ๒. รถสะอาด ๓. รู้เส้นทาง ด้วยระบบนำทางจากดาวเทียม เช่น GPS ๔. สุภาพ ๕. คุยด้วยได้แบบคนเสมอกัน คุยเรื่องประมาณเดียวกัน ตามแบบสังคมที่ไม่ค่อยมีชนชั้น ไม่มี “นาย” กับ “ลูกน้อง” มีแต่ต่างคนต่างอาชีพตามสมัครใจเลือก ๖. ดิฉันมีสิทธิพิจารณา “ความดีความชอบ” ของเขา และเขาก็มีสิทธิที่จะประเมินดิฉันด้วย เราจึงมารยาทงามเข้าหากัน ๗. ลืมกระเป๋าสตางค์ก็กลับบ้านได้ เพราะจ่ายค่าโดยสารผ่านบัตรเครดิตที่ระบุไว้ล่วงหน้า แต่อย่าทำมือถือหายนะ พอไหมคะกับเหตุผลที่เลือกใช้รถโดยสารผ่าน app. แม้ว่าทางการจะไม่ยอมรับรู้การมีอยู่ของกิจการเหล่านี้ตามกฎหมาย  แต่ถ้าไม่ทำมีทางเลือกนี้ ดิฉันก็ขาดศักยภาพความคล่องตัวในการไปไหนมาไหนด้วยตนเองในบางสถานที่และบางเวลา และคงจะเป็นผู้สูงอายุที่จับเจ่าอยู่ในบ้าน รอให้ลูกหลานและเพื่อนรุ่นน้องผู้ใจบุญจะมารับไปข้างนอก กลายเป็นคนซึมเศร้าเหงาหงอยไม่ก็มีแต่เพื่อนทางไลน์ ดิฉันเลือกใช้ UberX หรือ GrabCar เป็นประจำ และต่อไปนี้คือเรื่องราวที่ได้มาจากการเป็นผู้โดยสาร (** Uber ใน uber stories มาจากคำว่า über…

ความเสี่ยงในการลงทุน:  เงินใครคนนั้นต้องดู กรณีศึกษา สมาชิกกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ

เพื่อ self interest  คนเราจำเป็นต้องเฝ้าดูส่ิงที่อาจจะเป็น conflict of interest เพื่อ self interest จำเป็นต้องได้รับข่าวสารความรู้ข้อมูล (to be informed)  เรื่องสำคัญที่มีผลกระทบต่อเงินของตัวเอง ต้องแน่ใจว่ามีการเปิดเผยข้อมูล มีกระบวนการที่เป็นธรรม ชัดเจน และได้ผลที่ดีมีประโยชน์ต่อตน ใครไม่ใส่ใจดูถือว่า “เป็นคนชอบกลนัก” ถ้าบริหารเงินผิดพลาดใครรับผิดชอบ เคยได้คำถามนี้ขณะที่เป็นเลขาธิการ กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) คำตอบคือ ท่านทั้งหลายที่เป็นสมาชิกนั่นแหละรับผิดชอบ (ท่านในวันนั้นเป็นระดับนายพันทั้งนั้น) กล้าดีอย่างไรจึงยอกย้อนนายตำรวจเช่นนี้ ดิฉันอธิบายว่า ถ้าดิฉันบอกว่าดิฉันรับผิดชอบแต่ผู้เดียว มั่นใจว่าสารวัตรและผู้กำกับฯ ทั้งหลายไม่เชื่อ เพราะคำนวณแล้วว่า ถ้าดิฉันทำผิดพลาดเสียหาย ตายแล้วเกิดใหม่ก็ใช้ไม่หมด (ตอนนั้นเงินทั้งหมดใน กบข.ก็เกือบแสนล้านบาทแล้ว) แล้วก็อธิบายต่อไปว่าเหตุใดสมาชิกจึงต้องรับผิดชอบ การ “ปกครอง” แบบประชาธิปไตย รัฐออกแบบโครงสร้างองค์กร กบข. ให้เป็นองค์กรที่มีนายจ้างและลูกจ้าง ร่วมกันบริหารงานและบริหารเงิน เพราะเงินในกองทุนเป็นของนายจ้างส่วนหนึ่ง (เงินประเดิม เงินสมทบ เงินชดเชย) และเป็นเงินที่สมาชิกจ่ายสะสมเข้าไปทุกเดือนอีกส่วนหนึ่ง ตัวแทนฝ่ายนายจ้างคือ หัวหน้าส่วนราชการต่างๆ ระดับปลัดกระทรวงหรือเทียบเท่า มาโดยตำแหน่งตามที่ระบุไว้ในพระราชบัญญัติ…

Conflict of Interest และวิธีบริหารจัดการ ตอน ๖ To Inform

มีกับไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน นำเสนอหลักปฏิบัติในการบริหารจัดการผลประโยชน์ทับซ้อนไว้สามหลัก ในตอนที่ ๑ -​๓ คือ One level up Disclosure Arm’s length principle ทั้งสามหลักนี้อาจต้องทำทั้งหมด  ทำเพียง ๒ ใน ๓ หลัก หรือทำเพียงประการเดียวก็ได้ ตามความเหมาะสมและความสำคัญของเรื่อง  ดังแผนภาพที่นำเสนอไว้ในตอนที่ ๔  ท่านที่สนใจจริงจังอาจจะลองคิดกรณีต่างๆ ที่ต้องใช้ส่วนผสมต่างๆ ของหลักทั้ง ๓ นี้    ตอนนี้จะขอยกตัวอย่างการถือปฏิบัติตามหลักทั้ง ๓ นั้นในเรื่องที่ไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อนบ้าง ซึ่งดิฉันคิดว่าเป็นเรื่องที่น่าทำ เพื่อความโปร่งใส ชัดเจน ตรวจสอบได้ และป้องกันข้อครหาต่างๆ แต่ต้นมือ เท่าที่ทำได้ One level up การส่งเรื่องขึ้นไป ๑ ลำดับชั้นในเรื่องที่ไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน นับเป็นเรื่อง  inform ไม่ใช่ขออนุมัติ (เพราะถ้าขออนุมัติไปทุกเรื่องอาจจะเจอกรณีผู้มีหน้าที่ไม่ยอมตัดสินใจ หาทางปลอดภัยในตนโดยผลักภาระขึ้นไป  ทำให้กลายเป็นคนขาดความรับผิดชอบ อันไม่ใช่เจตนาของการสร้างความโปร่งใส)  ขอยกตัวอย่างบางกรณี ดังต่อไปนี้ ๑.…

Conflict of Interest และวิธีบริหารจัดการ ตอน ๕ Conflict of Roles: วิธีคิดที่แตกต่าง

ดิกชั่นนารีให้คำจำกัดความว่า conflict of roles คือสถานการณ์ท่ีบุคคลหนึ่งต้องเล่นสองบทที่ไม่ไปด้วยกัน  (A situation in which a person is expected to play two incompatible roles.) โดยยกตัวอย่างเรื่องส่วนบุคคลว่า เจ้านายมีบทที่ขัดแย้งในตัวเอง เมื่อต้องไล่พนักงานที่เป็นเพื่อนสนิทออกจากงาน ในระบบราชการ มีเรื่อง conflict of roles มากมาย ที่ราชการส่งเสริม และไม่เห็นว่าเป็นบทที่แย้งกันที่อาจนำไปสู่ผลประโยชน์ทับซ้อนได้ ขอยกตัวอย่าง ๑. ผู้กำกับไปเป็นกรรมการในกิจการที่ตนกำกับ  เช่น ผู้บริหารระดับสูงกระทรวงการคลังเป็นกรรมการธนาคารของรัฐ ผู้บริหารกระทรวงคมนาคม เป็นกรรมการในรัฐวิสาหกิจที่ทำธุรกิจเกี่ยวกับการคมนาคมขนส่ง เช่น การรถไฟ การท่าอากาศยาน การบินไทย เป็นต้น  ผู้บริหารกระทรวงพลังงาน เป็นกรรมการในรัฐวิสาหกิจที่ทำธุรกิจด้านพลังงาน ฯลฯ ยกเว้นธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งทำหน้าที่กำกับธนาคารพาณิชย์ มีข้อห้ามไม่ให้พนักงานไปเป็นกรรมการธนาคารพาณิชย์ เมื่อจำเป็นต้องทำในภาวะฉุกเฉิน แม้กฎหมายให้อำนาจไว้ก็ยังถูกข้อครหา จึงมักตั้งบุคคลอื่นเข้าไปทำหน้าที่กรรมการแทน สภามหาวิทยาลัยก็มีกรรมการตัวแทนจาก สกอ. หน่วยงานที่ทำหน้าที่กำกับมหาวิทยาลัย และส่งตัวแทนไปเป็นกรรมการในมหาวิทยาลัยเอกชนด้วย   ผู้ทำงานตรงตามหน้าที่ในการเป็นผู้กำกับที่ดีและเป็นกรรมการที่ดี…